Món đáng để anh chị em góp chung tặng bố mẹ là món một người khó lo nổi nhưng cả nhà cùng lo thì nhẹ: sửa lại nhà tắm cho an toàn, một chiếc máy giặt hay máy lọc nước, một chuyến đi xa bố mẹ ao ước, một bộ bàn ghế mới cho phòng khách đã xuống cấp. Điểm chung là bố mẹ dùng hằng ngày hoặc nhớ cả đời, và mỗi người con đều thấy mình có phần trong đó.
Bài này đưa ra các nhóm món lớn đáng góp, chia theo ba tầng: tầng nhẹ cho nhà ít con hoặc kinh tế còn chật, tầng vừa cho món dùng hằng ngày, tầng chu đáo cho những thay đổi lớn. Kèm cách chia phần không chỉ theo tiền mà theo công sức, những món không nên góp chung, và ví dụ giả định cho vài hoàn cảnh hay gặp.
Khi nào góp chung hay hơn mỗi người một món
Mỗi người con tặng riêng một món có cái hay: bố mẹ nhận được nhiều thứ, mỗi món mang dấu ấn của một người. Nhưng cách này dễ dẫn tới trùng quà, quà nhỏ lẻ không giải quyết được vấn đề lớn, và bố mẹ thấy con cái chi tiêu nhiều lần. Góp chung hợp khi bố mẹ cần một thứ lớn mà một người con lo sẽ quá sức, hoặc khi dịp tặng là dịp của cả nhà như mừng thọ, kỷ niệm ngày cưới tròn năm, bố mẹ nghỉ hưu.
Góp chung cũng hợp khi anh chị em có hoàn cảnh kinh tế chênh lệch. Thay vì người khá giả tặng món đắt, người khó khăn tặng món rẻ rồi cả hai cùng ngại, một món chung với phần góp linh hoạt giúp ai cũng có mặt trong món quà. Bố mẹ nhận một món từ "các con", không phải so sánh con nào hơn con nào.
Tuy vậy, không cần biến mọi dịp thành góp chung. Sinh nhật hằng năm, ngày của mẹ, ngày của cha, mỗi người có thể tặng riêng món nhỏ theo cách của mình. Góp chung để dành cho những dịp và những món thật sự cần cả nhà chung sức.
Tầng nhẹ: món chung vừa sức cho nhà ít con
Bộ chăn ga gối đệm mới cho phòng bố mẹ. Dùng mỗi đêm, thay đúng lúc đồ cũ đã xẹp, đã sờn. Nên đưa bố mẹ đi nằm thử nệm, chọn độ cứng bố mẹ thấy dễ chịu.
Ghế tựa có tay vịn cho phòng khách. Chiếc ghế bố hoặc mẹ ngồi xem tivi mỗi tối, đứng lên dễ, tựa lưng êm. Món nhỏ trong nhóm đồ góp chung nhưng được dùng nhiều nhất.
Nồi cơm, bếp mới cho căn bếp đã cũ. Khi đồ bếp cũ hay trục trặc, thay một lượt hai ba món chính là món góp vừa sức.
Một bữa tiệc gia đình đầy đủ con cháu. Đặt một bữa ăn ở nhà hàng bố mẹ thích, hoặc nấu ở nhà, có ảnh chụp cả đại gia đình. Món không đồ vật mà nhiều bố mẹ quý nhất.
Một bộ ảnh gia đình chụp chuyên nghiệp. Thuê người chụp ảnh tới nhà, chụp bố mẹ với từng nhà con và cả đại gia đình. In một bức lớn treo phòng khách, mỗi nhà giữ một bản. Nhà nào có con cháu ở xa không về kịp thì hẹn dịp gần nhất cả nhà đông đủ; một bức ảnh thiếu người dễ thành nỗi buồn của bố mẹ hơn là niềm vui.
Tầng vừa: đồ dùng hằng ngày giảm việc nặng cho bố mẹ
Tầng vừa là những món thay đổi sinh hoạt hằng ngày của bố mẹ, đáng để cả nhà cùng góp:
- Máy giặt nếu bố mẹ vẫn giặt tay, hoặc máy giặt mới thay máy cũ hay hỏng. Đặt trên bệ cao vừa tầm nếu bố mẹ hay mỏi lưng.
- Máy lọc nước cho vùng nước giếng, nước máy có mùi; nhớ tính cả chuyện thay lõi lọc định kỳ, một người con nhận lo phần này hằng năm.
- Tủ lạnh lớn hơn cho nhà bố mẹ hay có con cháu về đông, trữ đồ ăn cả tuần.
- Điều hoà hoặc quạt điều hoà cho phòng ngủ bố mẹ ở vùng nóng; chọn loại tiết kiệm điện, có điều khiển dễ dùng.
- Bình nóng lạnh an toàn có chống giật, cho bố mẹ ở vùng lạnh; nhờ thợ lắp và kiểm tra tiếp đất.
- Xe đạp ba bánh, xe đẩy đi chợ cho bố mẹ còn tự đi chợ nhưng xách đồ đã nặng.
Với đồ điện lớn, nên mua ở nơi có bảo hành gần nhà bố mẹ, và phân công một người con theo dõi chuyện bảo hành, bảo dưỡng. Món quà lớn mà hỏng không ai lo sẽ thành gánh nặng cho bố mẹ.
Tầng chu đáo: thay đổi lớn cả nhà cùng làm
Tầng chu đáo là những món thay đổi đáng kể chất lượng sống của bố mẹ, hoặc để lại kỷ niệm cả đời:
- Sửa nhà tắm cho an toàn: lát gạch chống trơn, thêm tay vịn, ghế tắm cố định, bỏ bậc chênh, đèn đủ sáng. Đây là món nhiều gia đình làm khi bố mẹ ngoài bảy mươi.
- Chuyển phòng ngủ của bố mẹ xuống tầng trệt, sửa sang lại cho tiện, nếu bố mẹ đã ngại leo cầu thang.
- Một chuyến đi xa bố mẹ ao ước: về thăm quê cũ, đi biển, đi miền núi, có con cháu đi cùng lo hết từ vé tới chỗ ở. Chọn lịch trình nhẹ, nghỉ nhiều.
- Làm lại phòng khách với bộ bàn ghế mới, tủ trưng ảnh gia đình, đèn sáng hơn, cho dịp mừng thọ hay kỷ niệm cưới tròn năm.
- Một cuốn sách gia đình: các con thu thập ảnh cũ, ghi lại chuyện bố mẹ kể về thời trẻ, chuyện các con lớn lên, in thành sách. Tốn công nhiều tháng, nhưng đời sau còn giữ.
- Gói khám sức khoẻ định kỳ ở cơ sở y tế đáng tin, các con lo đưa đón và ngồi cùng bố mẹ nghe kết quả. Đây không phải quà chữa bệnh, mà là để cả nhà biết sớm và yên tâm.
Món tầng chu đáo cần hỏi ý bố mẹ trước. Sửa nhà là đụng vào nơi bố mẹ đã sống hàng chục năm; một chuyến đi xa cần bố mẹ đủ sức và muốn đi. Có bố mẹ từ chối vì sợ con tốn, nhưng sẽ đồng ý nếu các con nói rõ lý do và lo trọn gói.
Chia phần theo công sức, không chỉ theo tiền
Chia đều tiền là cách đơn giản nhưng không phải lúc nào cũng công bằng. Bảng dưới gợi ý những phần việc ngoài tiền mà mỗi người con có thể nhận.
| Phần việc | Ai hợp nhận | Ghi chú |
|---|---|---|
| Góp phần tiền lớn | Người có điều kiện kinh tế hơn | Không cần nói rõ con số với bố mẹ |
| Khảo sát, gọi thợ, giám sát | Người ở gần nhà bố mẹ | Phần công sức này đáng được ghi nhận như tiền |
| Hỏi ý bố mẹ, thuyết phục | Người bố mẹ hay nghe nhất | Nói lý do yên tâm, an toàn thay vì nói tốn bao nhiêu |
| Lo bảo hành, bảo dưỡng về sau | Người cẩn thận, hay gọi điện cho bố mẹ | Ghi lịch thay lõi lọc, vệ sinh máy, gọi kiểm tra |
| Phần kỷ niệm: ảnh, sách, video | Người khéo tay, ở xa | Làm được từ xa, vẫn có mặt trong món quà |
Khi có anh chị em đang khó khăn, phần góp của họ có thể là công sức thay vì tiền. Nói chuyện riêng với người đó trước khi họp cả nhà, để không ai phải nói khó trước mặt người khác. Một món quà chung mà làm anh chị em mất lòng nhau thì bố mẹ sẽ là người buồn nhất.
Những món không nên góp chung
Tiền mặt lớn gom lại đưa bố mẹ mà không rõ mục đích. Bố mẹ thường để dành cho con, hoặc lại chia cho người con khó khăn, làm anh chị em khó xử. Nếu muốn góp tiền, nói rõ khoản này để làm gì.
Đồ cá nhân cần chọn theo sở thích riêng. Quần áo, trang sức, đồng hồ nên để người con hiểu gu bố mẹ nhất chọn và tặng riêng; góp chung dễ thành mỗi người một ý.
Thực phẩm chức năng, thiết bị "trị liệu" đắt tiền. Góp chung một máy hay một liệu trình đắt tiền theo quảng cáo dễ thành lãng phí, có khi không hợp sức khoẻ bố mẹ. Thứ gì liên quan tới bệnh, hỏi bác sĩ của bố mẹ trước.
Món chỉ một người con muốn. Có khi một người con rất muốn tặng bố mẹ một món, như chiếc ô tô cũ hay chuyến đi nước ngoài, rồi kêu gọi cả nhà góp. Nếu các anh chị em khác chưa thấy cần, hoặc chưa đủ sức, đừng ép. Người muốn có thể tặng riêng, còn món góp chung nên là món cả nhà cùng thấy đáng.
Món mà bố mẹ chưa đồng ý. Một chiếc xe mới, một căn phòng sửa lại theo ý con cái mà bố mẹ không muốn sẽ thành áp lực. Hỏi trước, dù làm mất bất ngờ.
Ví dụ giả định cho vài hoàn cảnh hay gặp
Nhà hai con, một người ở cùng tỉnh, một người ở nước ngoài: bố mẹ ngoài bảy mươi, nhà tắm trơn. Người ở nước ngoài góp phần lớn tiền, người ở gần gọi thợ, giám sát và đưa bố mẹ đi chọn gạch, chọn tay vịn. Hôm làm xong, người ở xa gọi video để bố mẹ dẫn đi xem.
Nhà bốn con, kinh tế chênh lệch: dịp bố mẹ kỷ niệm năm mươi năm ngày cưới, cả nhà đặt một chuyến đi ba ngày về quê ngoại của mẹ. Hai người khá giả lo vé và chỗ ở, một người lo xe đưa đón, người út đang khó khăn nhận làm cuốn sách ảnh về năm mươi năm của bố mẹ. Không ai hỏi ai góp bao nhiêu.
Nhà ba con đều ở xa bố mẹ: thay vì mỗi người gửi một món điện máy, ba anh em thống nhất mua máy giặt và máy lọc nước, đặt từ cửa hàng trong tỉnh để có bảo hành gần, một người nhận việc nhắc thay lõi lọc hằng năm. Mỗi dịp lễ, từng người vẫn gửi món nhỏ riêng theo cách của mình.
Câu hỏi thường gặp
Anh chị em góp tiền mua quà cho bố mẹ có nên chia đều?
Chia đều là cách đơn giản nhưng không bắt buộc. Nhà có anh chị em kinh tế chênh lệch nên cho góp linh hoạt, người khó khăn góp công sức thay tiền. Quan trọng là cả nhà đồng ý trước và không ai bị nói khó.
Món quà lớn nào bố mẹ lớn tuổi hay dùng nhất?
Những món thay đổi sinh hoạt hằng ngày như máy giặt, máy lọc nước, điều hoà phòng ngủ, ghế tựa có tay vịn, nhà tắm sửa cho an toàn. Đồ trang trí hay đồ điện nhiều chức năng thường ít được dùng.
Có nên góp chung tặng bố mẹ một chuyến du lịch?
Nên, nếu bố mẹ đủ sức và muốn đi. Chọn lịch trình nhẹ, nghỉ nhiều, nơi có cơ sở y tế gần, có con cháu đi cùng. Hỏi bác sĩ nếu bố mẹ đang có bệnh nền cần theo dõi khi đi xa.
Bố mẹ từ chối món quà lớn vì sợ con tốn thì làm sao?
Nói lý do an toàn, yên tâm thay vì nói giá trị món quà. Để người con bố mẹ hay nghe nhất đứng ra nói. Có thể làm từng phần nhỏ trước để bố mẹ thấy lợi ích, rồi mới làm tiếp phần lớn hơn.
Ai nên đứng ra lo việc góp chung trong nhà?
Thường là người ở gần bố mẹ hoặc người cẩn thận, hay liên lạc với mọi người. Người đó giữ danh sách ai góp gì, ai làm gì, báo tiến độ cho cả nhà. Phần công sức này nên được các anh chị em ghi nhận.
Sau khi tặng món lớn thì cần lo gì tiếp?
Phân công một người theo dõi bảo hành, bảo dưỡng, như thay lõi lọc, vệ sinh điều hoà, kiểm tra bình nóng lạnh. Hỏi bố mẹ sau vài tuần xem có dùng được không, có gì bất tiện để sửa.