Khi bố mẹ hay kêu mỏi lưng, mỏi vai gáy, món quà hợp nhất là đồ giúp bố mẹ ngồi, nằm, đi lại và làm việc nhà với tư thế đỡ mỏi hơn — không phải thuốc, không phải thứ hứa chữa khỏi. Một chiếc gối tựa lưng đúng độ cong, một chiếc ghế có tay vịn vừa tầm, một tấm nệm không quá lún, một cây lau nhà cán dài đỡ phải cúi thường giúp bố mẹ dễ chịu hơn mỗi ngày.
Bài này chia ý tưởng theo ba tầng: nhẹ, vừa và chu đáo. Đi kèm là những món nên hỏi bác sĩ trước khi mua, và cách nhận ra lời quảng cáo thổi phồng. Một lưu ý đặt lên đầu: mỏi lưng, mỏi vai gáy kéo dài, đau lan xuống chân, tê tay, hay đau tăng về đêm là lúc cần đưa bố mẹ đi khám, chứ không phải lúc tìm thêm quà.
Hiểu đúng: quà giúp đỡ mỏi, không thay việc đi khám
Đau mỏi lưng, vai gáy ở người lớn tuổi có nhiều nguyên nhân, từ tư thế ngồi lâu, làm việc nặng, ngủ sai gối cho tới các bệnh về cột sống, khớp cần bác sĩ chẩn đoán. Món quà chỉ có thể giúp giảm những tình huống làm bố mẹ mỏi thêm: ngồi ghế quá thấp, nằm nệm quá lún, cúi lau nhà, xách đồ nặng. Nó không chữa được nguyên nhân bên trong.
Vì vậy, nếu bố mẹ đau đã lâu mà chưa đi khám, món quà ý nghĩa nhất có khi lại là một buổi bạn sắp xếp đưa bố mẹ tới bệnh viện, ngồi chờ cùng, nghe bác sĩ dặn. Sau buổi khám, bạn sẽ biết rõ món đồ nào hợp, món nào nên tránh — chẳng hạn có người được dặn không nên nằm nệm quá cứng, có người được dặn tránh xoa bóp mạnh vùng cổ.
Một điều nữa là lắng nghe bố mẹ mỏi lúc nào. Mỏi sau khi ngồi xem tivi lâu thì nhìn vào ghế. Mỏi sáng ngủ dậy thì nhìn vào gối, nệm. Mỏi sau khi lau nhà, giặt đồ thì nhìn vào dụng cụ việc nhà. Mỏi khi đi chợ xách đồ thì nhìn vào túi, xe kéo. Mỗi câu trả lời dẫn tới một món quà khác nhau.
Tầng nhẹ: món nhỏ cho tư thế hằng ngày
Những món tầng nhẹ giúp sửa những tư thế nhỏ lặp đi lặp lại nhiều lần trong ngày:
- Gối tựa lưng đặt ở ghế sofa, ghế ăn, ghế xe máy hay ô tô. Chọn loại có độ cong đỡ phần thắt lưng, không quá dày làm bố mẹ bị đẩy ra trước.
- Gối ngủ có độ cao vừa. Gối quá cao hay quá thấp đều có thể khiến cổ mỏi khi thức dậy. Nên cho bố mẹ nằm thử nếu được.
- Túi chườm nóng dạng hạt hoặc túi chườm điện có chế độ tự ngắt. Với túi chườm điện, chọn loại có hẹn giờ tắt để tránh bỏng khi bố mẹ ngủ quên.
- Kẹp gắp đồ cán dài để nhặt đồ rơi dưới đất, lấy đồ trên cao mà không phải cúi hay kiễng.
- Túi đi chợ có bánh xe thay cho túi xách tay nặng một bên vai.
- Cây lau nhà cán dài vắt bằng chân hoặc cơ chế xoay, đỡ phải cúi vắt giẻ.
Những món này đều rẻ và dễ tìm, nhưng đúng kiểu quà người già ít tự mua cho mình. Khi đưa, chỉ luôn cho bố mẹ cách dùng, đặt sẵn vào đúng chỗ: gối tựa đặt lên ghế bố hay ngồi, túi kéo treo cạnh cửa.
Tầng vừa: đồ dùng cho chỗ ngồi, chỗ nằm
Ghế ngồi có tay vịn, chiều cao vừa. Ghế quá thấp làm việc đứng lên khó khăn, ghế không tay vịn làm bố mẹ phải tì tay xuống đầu gối. Chiều cao ghế nên để khi ngồi bàn chân chạm sàn, đầu gối khoảng ngang hông. Nên cho bố mẹ ngồi thử trước khi mua.
Nệm có độ cứng vừa phải. Nệm quá lún làm lưng võng, nệm quá cứng có thể làm người gầy, người lớn tuổi đau vùng tiếp xúc. Không có một độ cứng đúng cho mọi người; tốt nhất để bố mẹ nằm thử tại cửa hàng và hỏi bác sĩ nếu bố mẹ đang có bệnh cột sống.
Bàn kê cao hoặc ghế cao để nhặt rau, gấp đồ. Nhiều bà mẹ quen ngồi bệt dưới sàn nhặt rau, gấp quần áo hàng giờ. Một chiếc bàn nhỏ ngang tầm tay khi ngồi ghế giúp lưng không phải gập.
Đôi giày đi bộ đế êm. Bố mẹ được khuyên đi bộ nhẹ nhàng mỗi ngày sẽ cần đôi giày êm, có độ bám, dễ xỏ. Chọn loại có quai dán thay vì dây buộc nếu bố mẹ khó cúi.
Máy giặt cửa trên hoặc kệ cao cho chậu giặt. Giặt tay khom lưng là việc nặng với người hay mỏi lưng. Nếu nhà chưa có máy giặt, đây là quà rất thiết thực ở tầng cao hơn của nhóm này.
Tầng chu đáo: sắp lại nhà, đổi thói quen cùng bố mẹ
Tầng chu đáo không nằm ở món đắt, mà ở việc thay đổi những chỗ trong nhà khiến bố mẹ mỏi mỗi ngày:
- Đổi chiều cao chỗ làm việc nhà: nâng chậu rửa, bồn giặt, kệ bếp lên tầm vừa; đưa đồ hay dùng ra ngang tầm tay, đồ nặng xuống thấp có ray kéo.
- Đổi giường thấp, sát đất thành giường cao vừa, có thành vịn một bên, để bố mẹ ngồi dậy, đứng lên dễ hơn.
- Đăng ký và đưa bố mẹ đi những buổi tập nhẹ như đi bộ nhóm, dưỡng sinh, bơi cho người lớn tuổi ở nơi có người hướng dẫn, nếu bác sĩ đồng ý.
- Đưa bố mẹ đi khám chuyên khoa và sắp lịch tập vật lý trị liệu theo chỉ định, nếu bác sĩ có chỉ định. Bạn lo xe, lo giấy tờ, ngồi chờ cùng.
- Thuê người giúp việc theo giờ cho những việc nặng như lau dọn tổng, giặt chăn màn, mỗi tuần hoặc mỗi tháng một lần.
Quà ở tầng này thường cần bàn với bố mẹ và anh chị em. Có bố mẹ thấy đổi giường, sửa bếp là phiền; hãy bắt đầu từ chỗ bố mẹ than nhiều nhất, làm một chỗ, để bố mẹ thấy dễ chịu rồi mới tính tiếp.
Khi bố mẹ còn đi làm: ngồi xe máy, ngồi bàn, đứng bán hàng
Bố mẹ còn chạy xe máy đi làm, đi chợ xa. Đoạn đường gồ ghề, yên xe cứng, ngồi lâu dễ mỏi lưng. Gợi ý: đệm yên xe êm có lớp chống trượt, áo khoác có lớp lót che gió vùng thắt lưng, găng tay giữ ấm mùa lạnh để bàn tay đỡ cứng. Nếu bố mẹ đã chạy xe yếu, món quà đáng hơn là bàn chuyện đi lại bằng cách khác.
Bố mẹ còn làm văn phòng, ngồi bàn nhiều. Giá đỡ màn hình hoặc giá kê máy tính xách tay đưa màn hình lên ngang tầm mắt, ghế có tựa lưng chỉnh được, kê chân dưới bàn. Mỏi vai gáy ở người ngồi bàn hay đến từ việc cúi nhìn màn hình đặt quá thấp.
Bố mẹ bán hàng, đứng nhiều giờ. Thảm đứng êm chân sau quầy, một chiếc ghế cao có thể ngồi tựa trong lúc vắng khách, giày đế êm đi được cả ngày. Xe đẩy hàng nhỏ giúp đỡ việc bê thùng hàng nặng mỗi sáng mở cửa.
Bố mẹ làm nông, làm vườn. Dụng cụ cán dài, ghế thấp có tay vịn khi nhổ cỏ, xe rùa nhỏ chở phân, chở nông sản. Mục tiêu vẫn là giảm số lần cúi gập và bê vác trong ngày.
Máy massage, đai lưng, thiết bị "trị liệu": khi nào nên hỏi trước
Đây là nhóm quà dễ được nghĩ tới đầu tiên, và cũng là nhóm cần thận trọng nhất. Bảng dưới không thay lời bác sĩ, chỉ giúp bạn biết lúc nào nên hỏi.
| Loại quà | Có thể hợp khi | Nên hỏi bác sĩ trước khi |
|---|---|---|
| Gối massage, máy massage cầm tay | Bố mẹ khoẻ, chỉ mỏi cơ do ngồi lâu, thích được xoa bóp nhẹ | Đang có bệnh cột sống, loãng xương, đang dùng thuốc chống đông, có máy tạo nhịp tim |
| Ghế massage toàn thân | Bố mẹ đã thử và thích, nhà có chỗ đặt, có ổ điện an toàn | Bố mẹ gầy yếu, có bệnh tim mạch, huyết áp, loãng xương |
| Đai đỡ lưng | Bác sĩ hoặc người điều trị đã chỉ định loại và thời gian đeo | Định đeo lâu dài theo ý mình |
| Máy điện xung, máy "trị liệu" tại nhà | Có chỉ định và hướng dẫn của người chuyên môn | Mua theo quảng cáo, đặc biệt khi quảng cáo hứa khỏi bệnh |
| Miếng dán nóng, dầu xoa | Dùng thỉnh thoảng cho mỏi cơ thông thường | Bố mẹ có da nhạy cảm, dị ứng, hay có vết thương |
Hãy dè chừng mọi sản phẩm hứa "chữa dứt điểm thoát vị", "hết thoái hoá sau một liệu trình". Những lời hứa ấy thường là dấu hiệu quảng cáo sai sự thật. Một món quà tốt cho người hay mỏi lưng không cần hứa hẹn gì ngoài việc giúp ngồi, nằm, làm việc dễ chịu hơn.
Món nên tránh và cách góp chung giữa các con
Ngoài nhóm thiết bị trị liệu ở trên, có vài món nên tránh với bố mẹ hay mỏi lưng: dép cao gót hoặc dép đế cứng trơn; ghế không tựa lưng, ghế đẩu thấp; vali, túi xách không bánh xe cho những chuyến đi; chăn bông quá nặng. Thêm nữa là thuốc, thực phẩm chức năng hay cao dán không rõ nguồn gốc được mua theo lời quảng cáo. Nếu bố mẹ đang dùng thuốc, mọi thứ bổ sung đều nên hỏi bác sĩ.
Khi anh chị em góp chung, nên chọn một món chính theo đúng chỗ bố mẹ mỏi nhất, ví dụ đổi giường hay thay nệm, và cùng nhau đưa bố mẹ đi chọn. Người ở gần nhận phần đưa đón, người ở xa góp phần tiền lớn hơn. Đừng mỗi người mua một thiết bị massage khác nhau gửi về; nhiều nhà có tới ba bốn máy massage cất trong tủ, trong khi bố mẹ vẫn ngồi chiếc ghế đẩu thấp mỗi ngày.
Ví dụ giả định: mẹ hay than mỏi lưng sau khi giặt đồ. Ba con bàn nhau. Người con gái đưa mẹ đi khám và hỏi bác sĩ những điều nên tránh. Người con trai lắp một máy giặt và đặt trên bệ cao vừa tầm. Người con út mua chiếc ghế cao có tựa lưng để mẹ ngồi nhặt rau thay cho ngồi bệt. Không món nào hứa chữa bệnh, nhưng mẹ đỡ phải cúi mỗi ngày nhiều lần.
Câu hỏi thường gặp
Có nên tặng máy massage cho bố mẹ hay đau lưng?
Chỉ nên tặng khi bố mẹ khoẻ, mỏi cơ thông thường và thích được xoa bóp. Nếu bố mẹ có bệnh cột sống, loãng xương, bệnh tim mạch, đang dùng thuốc chống đông, hãy hỏi bác sĩ trước. Máy massage giúp thư giãn, không chữa được bệnh.
Gối tựa lưng chọn thế nào cho người lớn tuổi?
Chọn loại đỡ được phần thắt lưng, độ dày vừa phải để không đẩy người ra trước quá. Cho bố mẹ ngồi thử trên chính chiếc ghế hay ngồi. Vỏ gối tháo giặt được sẽ dùng lâu hơn.
Nệm cứng hay nệm mềm tốt hơn cho người hay đau lưng?
Không có một độ cứng đúng cho mọi người. Nệm quá mềm làm lưng võng, nệm quá cứng gây khó chịu vùng tiếp xúc ở người gầy. Để bố mẹ nằm thử và hỏi bác sĩ nếu đang điều trị bệnh cột sống.
Đai lưng có nên mua làm quà không?
Không nên tự mua đai lưng cho bố mẹ đeo lâu dài. Đai lưng nên dùng theo chỉ định về loại và thời gian của bác sĩ hoặc người điều trị; đeo sai cách hay đeo quá lâu có thể không có lợi.
Khi nào cần đưa bố mẹ đi khám thay vì mua quà?
Khi đau kéo dài nhiều tuần, đau lan xuống chân hay lên tay, tê bì, yếu chân, đau tăng về đêm, sụt cân không rõ lý do, hoặc sau một lần ngã. Những dấu hiệu này cần bác sĩ khám, không nên chỉ dùng đồ hỗ trợ.
Quà nào giúp bố mẹ đỡ mỏi khi làm việc nhà?
Cây lau nhà cán dài vắt bằng chân, kẹp gắp đồ, túi đi chợ có bánh xe, bàn nhặt rau ngang tầm khi ngồi ghế, máy giặt đặt trên bệ cao. Đây là những món giảm số lần cúi gập và xách nặng mỗi ngày.