QuyMen.comQuý Mến
Quà cho bố mẹ, ông bà và anh chị em

Quà cho ông bà sống một mình: món giúp an tâm, giữ liên lạc và lấp ngày dài

Ông hoặc bà ở một mình: ý tưởng quà ba tầng giúp gọi được người thân khi cần, đi lại an toàn ban đêm và có việc vui mỗi ngày, kèm món nên tránh và cách cả nhà chia việc.

Elderly Vietnamese grandmother alone at a small wooden table by an open window in Hai Phong, cup of tea and radio beside her, seen from behind, quiet late morning light

Ông hoặc bà sống một mình cần quà giúp ba việc: gọi được người thân ngay khi cần, đi lại an toàn khi không có ai bên cạnh, và có điều gì đó để chờ đợi mỗi ngày. Một chiếc điện thoại phím to đã lưu sẵn số, đèn ngủ tự sáng khi bước xuống giường, một chiếc đài nghe chương trình quen, một lịch gọi điện cố định của con cháu thường giá trị hơn một món đồ đắt tiền.

Bài này không lặp lại các gợi ý quà chung cho người cao tuổi, mà đi vào hoàn cảnh riêng của người ở một mình: sau khi người bạn đời mất, khi con cháu đều đi xa, hay khi ông bà muốn giữ nếp sống độc lập. Ý tưởng chia ba tầng nhẹ, vừa, chu đáo; mỗi tầng kèm lý do và những chỗ cần hỏi ý ông bà trước.

Người ở một mình khác người sống cùng con cháu ở chỗ nào

Khi có người sống cùng, một cú trượt chân trong nhà tắm sẽ có người nghe thấy, một cơn chóng mặt buổi sáng sẽ có người đỡ. Người ở một mình thì không. Vì vậy với ông bà sống một mình, câu hỏi đầu tiên khi chọn quà không phải "ông bà thích gì" mà là "nếu có chuyện, ông bà làm cách nào để báo cho ai đó".

Điều thứ hai là thời gian. Người già ở một mình có những ngày rất dài, nhất là buổi chiều và buổi tối. Có người vẫn bận rộn với vườn tược, hội nhóm, hàng xóm; có người lại thu mình lại sau khi mất bạn đời. Quà cho người thứ nhất là đồ phục vụ thú vui đang có. Quà cho người thứ hai là thứ kéo ông bà ra khỏi nhà một chút, gặp người khác một chút, mà không ép.

Điều thứ ba là lòng tự trọng. Nhiều ông bà ở một mình vì muốn tự lập, không muốn làm phiền con cháu. Quà quá rõ ý "trông chừng" như camera khắp nhà, vòng đeo tay báo động có thể làm ông bà thấy mình bị coi là yếu. Cách nói khi đưa quà quan trọng như chính món quà: "để con yên tâm đi làm" thường dễ nghe hơn "để phòng ông bà ngã".

Tầng nhẹ: món nhỏ cho an toàn và nhịp ngày

Tầng nhẹ là những món nhỏ, dễ mua, có thể mang theo mỗi lần về thăm:

  • Đèn ngủ cảm biến chuyển động cắm ở chân giường, hành lang, cửa nhà tắm. Ban đêm bước xuống là đèn tự sáng, không phải mò công tắc.
  • Thảm chống trượt cho nhà tắm và trước bồn rửa; thay tấm thảm cũ đã mòn đế.
  • Hộp chia thuốc theo ngày có ngăn sáng, trưa, tối, nếu ông bà đang dùng thuốc theo đơn. Việc chia thuốc vào hộp nên làm theo đúng đơn của bác sĩ, tốt nhất có người thân kiểm lại mỗi tuần.
  • Đồng hồ treo tường số to hiển thị cả thứ trong tuần, giúp ông bà không lẫn ngày khi sống một mình lâu.
  • Đài nghe nhạc, nghe kể chuyện nút vặn to, có thể cài sẵn kênh ông bà hay nghe.
  • Ảnh con cháu mới chụp in ra, đặt chỗ ông bà ngồi nhiều nhất, thay mới mỗi lần về.

Với tầng nhẹ, điều quan trọng là bạn tự tay lắp đặt hoặc đặt vào đúng chỗ. Một chiếc đèn cảm biến nằm trong hộp không giúp được gì vào lúc hai giờ sáng.

Tầng vừa: giữ liên lạc mà không phức tạp

Điện thoại phím to, có nút gọi nhanh. Lưu sẵn số con cháu, hàng xóm thân, trạm y tế gần nhà vào các phím gọi nhanh. Nhiều loại có nút khẩn cấp ở mặt sau, bấm giữ là gọi lần lượt vài số đã cài. Dán một tờ giấy ghi số quan trọng cạnh điện thoại bàn nếu có.

Máy tính bảng cài sẵn gọi video. Hợp với ông bà đã quen màn hình cảm ứng và muốn nhìn thấy cháu. Chỉ để lại vài biểu tượng, phóng to chữ, đặt sẵn giá đỡ ở bàn ông bà hay ngồi, cắm sạc cố định để không phải nhớ sạc.

Chuông cửa không dây có đèn. Ông bà nghe kém thường không nghe thấy người gọi cửa. Loại chuông có đèn nháy hoặc đặt thêm chuông phụ trong phòng ngủ giúp không bỏ lỡ hàng xóm, người giao hàng.

Ghế tắm và tay vịn nhà tắm. Nhà tắm là chỗ người già ở một mình hay gặp tai nạn nhất. Ghế tắm có chân chống trượt và tay vịn gắn tường chắc chắn là món tầng vừa nên ưu tiên. Tay vịn nên nhờ thợ khoan bắt vít vào tường cứng, không dùng loại hút chân không.

Nồi cơm, ấm đun có tự ngắt. Người ở một mình đôi khi quên bếp đang đun. Thiết bị tự ngắt khi cạn nước hay khi chín giảm rủi ro cháy, khét.

Tầng chu đáo: việc cần con cháu bỏ công

Tầng chu đáo là những món cần cả nhà bàn bạc và giữ đều đặn, không chỉ mua một lần:

  • Một lịch gọi điện và về thăm cố định, chia cho các con, các cháu. Ông bà biết thứ Hai ai gọi, Chủ nhật ai về, có điều để chờ mỗi tuần.
  • Thiết bị báo khẩn cấp đeo tay hoặc đeo cổ, nhấn một nút là gọi người thân, nếu ông bà đồng ý đeo. Thử cùng ông bà vài lần để chắc ông bà nhớ cách dùng.
  • Nhờ hàng xóm hoặc người quen trông chừng nhẹ nhàng, kèm một món quà cảm ơn họ, có số điện thoại của nhau. Đây là "mạng lưới" quan trọng nhất của người ở một mình.
  • Đăng ký cho ông bà một hoạt động đều đặn: câu lạc bộ dưỡng sinh, lớp hát, hội người cao tuổi ở phường, xã. Đưa ông bà đi buổi đầu tiên.
  • Sửa lại nhà cho dễ sống một mình: chuyển phòng ngủ xuống tầng trệt, lắp đèn đủ sáng ở cầu thang, bỏ bớt bậc hụt, làm lối đi không vướng.
  • Một chuyến đi ngắn cùng con cháu về quê cũ, thăm bạn cũ, đi lễ hội ông bà thích, có người đi kèm suốt chuyến.

Với camera trong nhà, hãy hỏi kỹ. Có ông bà thấy yên tâm, có ông bà thấy bị theo dõi. Nếu lắp, chỉ đặt ở phòng khách hoặc lối đi, không đặt ở phòng ngủ, nhà tắm, và cho ông bà biết ai xem được.

Đối chiếu theo hoàn cảnh của ông bà

Người ở một mình có nhiều hoàn cảnh khác nhau. Bảng dưới gợi ý món nên ưu tiên cho từng hoàn cảnh hay gặp.

Hoàn cảnhƯu tiênGợi ý quà
Vừa mất bạn đờiCó người hỏi han, có việc để làmLịch gọi điện cố định, đưa đi sinh hoạt hội nhóm, ảnh gia đình
Còn khoẻ, thích tự lậpGiữ thú vui, không bị coi là yếuĐồ cho thú vui đang có, điện thoại gọi nhanh, đèn cảm biến
Đi lại chậm, hay chóng mặtAn toàn trong nhàTay vịn nhà tắm, ghế tắm, thảm chống trượt, thiết bị báo khẩn cấp
Nghe kém, nhìn kémKhông bỏ lỡ cuộc gọi, tiếng chuôngChuông có đèn, điện thoại chuông lớn, đồng hồ số to
Hay quênThuốc đúng giờ, bếp an toànHộp chia thuốc theo ngày, ấm và nồi tự ngắt, giấy ghi số quan trọng

Nếu ông bà hay quên nhiều hơn trước, lẫn ngày, quên tắt bếp nhiều lần, nên đưa ông bà đi khám để bác sĩ đánh giá, và cả nhà bàn lại chuyện có nên tiếp tục để ông bà ở một mình hay không. Món quà lúc ấy là một cuộc bàn bạc nghiêm túc.

Món nên tránh khi tặng người ở một mình

Đồ cồng kềnh, dễ vấp. Ghế massage to, kệ trang trí, chậu cây lớn đặt giữa lối đi đều có thể trở thành vật cản ban đêm.

Đồ điện nhiều nút, phải kết nối mạng. Không ai ở gần để giúp khi máy báo lỗi. Ưu tiên đồ có nút cơ, bật tắt rõ ràng.

Thực phẩm chức năng, thuốc bổ mua theo quảng cáo. Người già ở một mình là đối tượng hay bị mời chào. Đừng tặng kèm lời hứa chữa bệnh; thứ gì uống thêm đều nên hỏi bác sĩ, nhất là khi ông bà đang dùng thuốc.

Thú cưng khi ông bà không tự đề nghị. Một con vật nuôi có thể làm bạn, nhưng cũng là trách nhiệm hằng ngày, chuyện vệ sinh, chuyện đi khám. Chỉ tặng khi ông bà thật sự muốn và có người hỗ trợ.

Thảm trải sàn dày, dây điện kéo dài vắt ngang phòng. Mép thảm cong lên, sợi dây sạc vắt qua lối đi là những thứ người trẻ bước qua không để ý, nhưng với người già đi lại chậm vào ban đêm lại là chỗ dễ vấp nhất. Khi lắp đồ mới, đi một vòng nhà xem dây điện đã gọn vào chân tường chưa.

Quà kèm lời than thở. Món quà đi kèm câu "ông bà ở một mình con lo lắm" có thể làm ông bà thấy mình là gánh nặng. Nói về sự yên tâm của mình thay vì nỗi lo về ông bà.

Con cháu chia việc thế nào cho đều

Với người ở một mình, quà không thể chỉ là chuyện một lần. Nên có một người điều phối trong nhà, thường là người ở gần hoặc người hay gọi điện nhất, giữ danh sách: đồ đã lắp, đồ cần thay, lịch ai gọi, ai về. Các anh chị em khác nhận phần cụ thể, như người lo phần điện thoại và sạc, người lo phần thuốc men theo đơn, người lo phần đưa ông bà đi sinh hoạt.

Cháu nhỏ cũng có phần. Một bức tranh vẽ ông bà, một cuộc gọi video hát cho ông bà nghe, một lá thư viết tay gửi qua bưu điện đều là món quà ông bà mong. Với người già ở một mình, nghe tiếng trẻ con qua điện thoại có khi vui hơn mọi món đồ.

Ví dụ giả định: bà ngoại ở một mình ở Hải Phòng sau khi ông mất. Ba người con ở ba nơi. Người con ở gần lắp đèn cảm biến, tay vịn nhà tắm và nhờ bác hàng xóm mỗi sáng ghé qua. Người con ở Hà Nội cài máy tính bảng, gọi video mỗi tối thứ Ba. Người con ở xa nhất đăng ký cho bà lớp dưỡng sinh ở phường và trả tiền xe ôm quen đưa đón. Bà vẫn ở một mình, nhưng mỗi ngày đều có người.

Câu hỏi thường gặp

Điện thoại nào hợp với ông bà sống một mình?

Ưu tiên loại phím to, chữ to, chuông lớn, có phím gọi nhanh và nút khẩn cấp. Nếu ông bà đã quen màn hình cảm ứng, có thể dùng điện thoại thông minh nhưng phóng to chữ và chỉ để vài ứng dụng cần. Cài sẵn số người thân và hàng xóm.

Có nên lắp camera cho ông bà ở một mình?

Chỉ khi ông bà đồng ý và hiểu ai xem được hình. Đặt ở phòng khách, lối đi, không đặt ở phòng ngủ, nhà tắm. Loại có đàm thoại hai chiều giúp ông bà nói chuyện được với con cháu, bớt cảm giác bị theo dõi.

Thiết bị báo khẩn cấp đeo tay có thật sự cần không?

Có ích với người hay chóng mặt, từng ngã, hay đi lại chậm. Nhưng thiết bị chỉ có tác dụng khi ông bà đeo thường xuyên và nhớ cách bấm. Thử cùng ông bà nhiều lần, chọn loại nhẹ, chống nước để đeo được cả khi tắm.

Ông bà từ chối mọi quà an toàn vì sợ bị coi là yếu thì làm sao?

Hãy nói về sự yên tâm của bạn thay vì nỗi lo ông bà ngã. Bắt đầu từ món kín đáo như đèn cảm biến, thảm chống trượt. Cũng có thể nhờ bác sĩ hoặc người ông bà tin nói thêm về chuyện phòng ngã.

Quà tinh thần nào hợp với người già ở một mình?

Một lịch gọi điện đều đặn, ảnh con cháu thay mới, thư tay của cháu, một hoạt động hội nhóm có người đưa đón, một chuyến về thăm quê cũ. Điều ông bà mong nhất thường là có người để nói chuyện và có điều để chờ mỗi tuần.

Khi nào không nên để ông bà ở một mình nữa?

Khi ông bà ngã nhiều lần, quên tắt bếp, uống nhầm thuốc, lẫn ngày tháng rõ rệt, hay không tự lo được việc ăn uống, tắm rửa. Lúc ấy cả nhà nên đưa ông bà đi khám và bàn với ông bà về cách sống tiếp, tôn trọng ý ông bà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138