Lập trình viên thường hợp với quà giúp họ tập trung lâu và ngồi bền: tai nghe chặn ồn, đèn chiếu bàn làm việc, giá nâng màn hình, một chiếc cốc giữ nhiệt đặt cạnh bàn phím, hay một khoá học họ đã nhắc mà chưa đăng ký. Những món "đậm chất dân IT" như áo in câu đùa, cốc in mã nguồn thì vui một lần, ít được dùng lâu.
Bài này chia ý tưởng theo ba tầng: tầng nhẹ cỡ vài ly cà phê, tầng vừa cỡ một bữa ăn ngoài, tầng chu đáo là tầng cần hỏi và quan sát nhiều nhất. Vì người làm phần mềm thường kén đồ công nghệ, bài nói rõ món nào nên hỏi trước, món nào tặng bất ngờ được, và cách cả nhóm góp chung.
Hiểu một ngày làm việc của người viết phần mềm
Công việc lập trình nhìn từ ngoài giống như ngồi gõ phím, nhưng phần lớn thời gian là đọc, nghĩ và tìm lỗi. Thứ quý nhất với họ là những quãng tập trung dài không bị cắt ngang. Một cuộc gọi, một tiếng ồn bất chợt, một tin nhắn hỏi "đang rảnh không" có thể làm mất mạch suy nghĩ cả tiếng đồng hồ. Vì vậy quà nào giúp giữ được quãng tập trung đó thường được đánh giá cao.
Cái mệt thứ hai đến từ cơ thể: ngồi lâu, tay đặt trên bàn phím liên tục, mắt nhìn màn hình nhiều giờ, nhiều người làm thêm buổi tối hoặc trực xử lý sự cố ngoài giờ. Cái mệt thứ ba là áp lực học liên tục, vì công cụ và ngôn ngữ thay đổi nhanh, ai cũng có một danh sách những thứ muốn học mà chưa có thời gian.
Ba chỗ mệt này cho ra ba hướng quà: giữ tập trung, đỡ cơ thể, và mở đường học thêm. Điều cần lưu ý là người làm nghề này thường đã tự sắm đồ nghề rất kỹ. Bàn phím, chuột, màn hình là thứ họ đã chọn theo thói quen; tặng đè lên những món đó mà không hỏi là dễ hụt nhất.
Tầng nhẹ: món nhỏ không cần đoán cấu hình
Tầng nhẹ hợp với đồng nghiệp cùng nhóm, bạn bè lâu không gặp, hay quà nhỏ dịp sinh nhật. Ưu tiên món không phụ thuộc thói quen dùng máy của người nhận:
- Cốc giữ nhiệt có nắp kín. Đặt cạnh bàn phím mà không lo đổ là điểm cộng lớn với người làm việc trên máy tính. Chọn loại rửa được bằng máy hoặc tháo được gioăng để rửa.
- Tấm lót chuột cỡ lớn phủ cả bàn phím. Món gần như ai dùng máy bàn cũng xài được; chọn màu trơn, mép may viền để không bong.
- Dây buộc và kẹp gom dây cáp. Bàn của nhiều lập trình viên rối dây sạc, dây màn hình, dây tai nghe. Một bộ dán, kẹp, máng dây giúp góc bàn gọn hẳn.
- Sổ tay giấy chấm và bút bi trơn. Nghe có vẻ ngược với nghề, nhưng rất nhiều người phác sơ đồ, ghi ý tưởng ra giấy trước khi gõ.
- Gói cà phê hoặc trà ngon. Món tiêu hao luôn hết. Nếu người nhận đang hạn chế cà phê buổi tối, chọn trà không cafein.
- Đồ chơi bóp tay hoặc khối xoay nhỏ để bàn. Nhiều người nghĩ bằng tay; một món lặng tiếng để cầm khi đọc mã là quà vui và hữu ích.
Tránh tầng nhẹ bằng phụ kiện máy tính có thông số, như ổ cứng gắn ngoài hay đầu chuyển cổng: đoán sai chuẩn kết nối là thành món vô dụng.
Tầng vừa: giữ tập trung và đỡ mắt, cổ
Tai nghe chặn ồn chủ động. Đây là món nhiều người làm phần mềm muốn có nhưng hay trì hoãn. Văn phòng mở ồn, nhà có trẻ nhỏ, quán cà phê đông, tai nghe chặn ồn giúp giữ được quãng tập trung. Nên hỏi khéo họ thích kiểu chụp tai hay nhét tai, vì có người đeo chụp tai lâu bị nóng hoặc đau đầu.
Đèn treo màn hình. Loại đèn kẹp lên cạnh trên màn hình, chiếu xuống bàn mà không hắt vào mặt kính. Giúp làm việc buổi tối đỡ chênh lệch sáng tối giữa màn hình và phòng. Món này nhỏ gọn, ít ai tự mua, nên khá dễ trúng.
Giá nâng màn hình hoặc tay treo màn hình. Giá nâng là món an toàn; tay treo phải biết cỡ màn hình và kiểu bàn có kẹp được không. Nếu không chắc, chọn giá nâng có ngăn để bàn phím bên dưới.
Kê cổ tay cho bàn phím và chuột. Gõ phím nhiều giờ, cổ tay hay bị tì vào mép bàn. Tấm kê bằng mút hoặc gỗ giúp đặt tay êm hơn. Đây là đồ dùng cho thoải mái, không thay cho việc đi khám nếu cổ tay tê hay đau kéo dài.
Sách chuyên môn đúng mảng. Sách hay về thiết kế hệ thống, cách viết mã sạch, hay tiểu sử những người làm phần mềm luôn có chỗ, nhưng chỉ khi bạn biết họ làm mảng nào và đã đọc gì. Nếu không chắc, phiếu mua sách cho họ tự chọn an toàn hơn.
Tầng chu đáo: hỏi trước một câu, tặng trúng một món lâu dài
Ở tầng chu đáo, quà cho lập trình viên thường đi vào những thứ rất cá nhân, nên hỏi trước là lối đi khôn ngoan chứ không làm mất bất ngờ. Có ba hướng hay được đón nhận.
Bàn phím hoặc chuột đúng ý. Với nhiều người, bàn phím là dụng cụ như cây đàn với người chơi nhạc: bố cục phím, kiểu công tắc, độ nặng khi gõ đều là chuyện sở thích. Tặng đúng thì được dùng nhiều năm, tặng sai thì nằm trong hộp. Cách làm: hỏi thẳng họ đang để ý mẫu nào, hoặc rủ đi thử ở cửa hàng rồi trả tiền.
Một khoá học hay một kỳ thi chứng chỉ họ đang nhắm. Nhiều người làm phần mềm có sẵn danh sách khoá học muốn lấy, chứng chỉ muốn thi nhưng ngại chi. Một phiếu ghi danh hoặc khoản góp vào lệ phí là món giúp con đường nghề nghiệp, và rất ít người nghĩ tới để tặng.
Một buổi nghỉ thật sự xa màn hình. Nghe ngược đời nhưng hợp với người hay trực xử lý sự cố, làm thêm tối. Ví dụ giả định: một ngày leo núi ở Lâm Đồng, một buổi học làm gốm, một đêm ở homestay không sóng điện thoại. Quà này cần hỏi lịch và chọn lúc dự án không gấp.
Điểm chung của cả ba là tôn trọng việc người nhận đã có lựa chọn riêng. Tầng chu đáo không phải tầng áp sở thích của người tặng lên người nhận.
Chọn theo hoàn cảnh làm việc
Lập trình viên làm ở văn phòng, làm từ xa và làm tự do có những chỗ thiếu khác nhau. Bảng dưới là gợi ý tham khảo, mỗi ô là một ví dụ giả định.
| Hoàn cảnh | Thường thiếu gì | Gợi ý tầng nhẹ | Gợi ý tầng vừa hoặc chu đáo |
|---|---|---|---|
| Làm ở văn phòng mở | Yên tĩnh, góc riêng | Lót chuột cỡ lớn, cốc giữ nhiệt | Tai nghe chặn ồn |
| Làm từ xa tại nhà | Ánh sáng, bàn ghế đúng tư thế | Bộ gom dây cáp | Đèn treo màn hình, giá nâng màn hình |
| Làm tự do, hay ngồi quán | Đồ mang theo gọn | Túi đựng phụ kiện | Ba lô laptop chống nước, sạc dự phòng dung lượng lớn |
| Hay trực sự cố ban đêm | Giấc ngủ, sự nghỉ ngơi | Bịt mắt ngủ, trà không cafein | Một ngày đi chơi xa màn hình |
| Đang chuyển mảng, học thêm | Thời gian và lệ phí học | Sổ tay ghi chép | Phiếu ghi danh khoá học hoặc lệ phí thi |
Với sạc dự phòng mang lên máy bay, nhắc người nhận kiểm quy định của hãng bay về dung lượng pin, tránh bị giữ lại ở cửa an ninh.
Món dễ tặng hụt cho người làm phần mềm
Linh kiện máy tính đoán theo cảm tính. Thanh nhớ, ổ cứng, card đồ hoạ phụ thuộc vào máy cụ thể. Mua sai chuẩn là không lắp được, đổi trả lại phiền.
Đồ in câu đùa về nghề. Áo, cốc in câu đùa lập trình vui một lần, nhưng nhiều người không mặc ra đường. Nếu thích chất đùa, chọn món nhỏ trong tầng nhẹ thôi.
Phần mềm, gói dịch vụ trả phí tự đăng ký hộ. Tài khoản phải gắn với thư điện tử của người dùng, gói lại thay đổi điều khoản thường xuyên. Muốn tặng thì hỏi trước hoặc chuyển thành phiếu để họ tự kích hoạt.
Thiết bị nhà thông minh cần cài đặt. Người làm công nghệ ban ngày thường không muốn về nhà lại cài đặt, cập nhật thêm một thứ nữa. Trừ khi họ đã nhắc muốn có.
Thức uống tăng tỉnh táo số lượng lớn. Một thùng nước tăng lực hay cà phê đậm nghe hợp người thức khuya, nhưng không phải món tốt cho sức khoẻ khi dùng nhiều. Một gói nhỏ ngon vẫn hay hơn.
Màn hình thứ hai mua theo ý người tặng. Màn hình phụ thuộc cổng kết nối của máy, chỗ đặt trên bàn và thói quen làm việc. Nhiều người đã có sẵn màn hình công ty cấp, thêm một chiếc ở nhà lại không còn chỗ. Đây là món phải hỏi thẳng, đừng làm bất ngờ.
Góp chung tặng một lập trình viên trong nhóm
Nhóm phát triển phần mềm hay góp chung khi một người chuyển việc, cưới, hoặc vừa qua một đợt dự án căng. Các bước để món quà chung trúng ý:
- Nhờ người thân nhất trong nhóm hỏi khéo món đồ nghề họ đang nhắm, hoặc để ý họ hay than thiếu gì.
- Chốt một món chính có giá trị sử dụng lâu: bàn phím đúng ý, tai nghe chặn ồn, hoặc lệ phí một kỳ thi chứng chỉ.
- Nếu chọn bàn phím, tai nghe mà không hỏi được, mua ở nơi cho đổi mẫu và đính kèm hoá đơn.
- Chia mức góp đều, công khai số đã thu và đã chi trong nhóm chat chung để không ai thắc mắc.
- Trao sau buổi họp tổng kết hoặc vào giờ nghỉ, không chen vào lúc người nhận đang tập trung giải lỗi.
Nếu nhóm làm phân tán ở nhiều tỉnh, ví dụ giả định một nửa ở Hà Nội, một nửa ở Đà Nẵng, cách gọn nhất là đặt giao thẳng tới nhà người nhận rồi cả nhóm cùng mở một cuộc gọi ngắn lúc họ mở hộp. Ghi kèm danh sách người góp trên một tấm thiệp viết tay, vì với người ngày nào cũng làm việc qua màn hình, nét chữ tay là phần ít gặp và dễ nhớ.
Câu hỏi thường gặp
Người yêu làm lập trình viên thì tặng gì để vừa thiết thực vừa có chút riêng tư?
Có thể ghép một món đồ nghề họ đang thiếu với một chi tiết riêng, ví dụ giả định là một chiếc lót chuột in hình nơi hai người hay đi. Tầng chu đáo hơn là một ngày đi chơi xa màn hình do bạn lên kế hoạch.
Có nên tặng bàn phím cơ khi không rành về công tắc phím?
Nếu không rành thì nên hỏi người nhận hoặc tặng phiếu để họ tự chọn. Bàn phím cơ khác nhau ở cảm giác gõ và tiếng ồn, chọn theo cảm tính dễ ra món không hợp, nhất là với người làm ở văn phòng yên tĩnh.
Lập trình viên làm từ xa có cần quà khác người làm văn phòng không?
Có. Người làm tại nhà tự lo góc làm việc nên thường thiếu đèn, giá nâng màn hình, bộ gom dây. Người ở văn phòng hay thiếu sự yên tĩnh, nên tai nghe chặn ồn trúng hơn.
Tặng sách lập trình có dễ bị trùng không?
Khá dễ, vì nhiều người đã đọc những đầu sách kinh điển. Hỏi thử họ đã đọc gì, hoặc chọn sách ngoài lề như tiểu sử, lịch sử ngành, cách làm việc nhóm. Phiếu mua sách là phương án an toàn.
Quà cho lập trình viên nữ có cần khác không?
Đồ nghề không khác theo giới tính. Khác biệt nằm ở cỡ bàn phím, cỡ tai nghe vừa đầu, màu sắc và thói quen. Quan sát những gì người nhận đang dùng vẫn là cách chọn tốt nhất.
Có nên tặng ghế công thái học cho lập trình viên không?
Chỉ khi bạn hỏi trước và người nhận được thử. Ghế phụ thuộc vóc dáng và thói quen ngồi, lại cồng kềnh khi đổi trả. Góp chung một phiếu mua hàng để họ tự đi thử là cách hợp lý hơn.