Người đồng nghiệp sắp nghỉ để sang công ty khác thường cần hai thứ: một món dùng ngay ở chỗ làm mới và một món nhắc rằng quãng thời gian ở đây đáng nhớ. Món quà hợp nhất vì thế gọn, nhẹ, bỏ vừa thùng đồ cá nhân ngày cuối, và có chút gì riêng của nhóm cũ. Món to, nặng, phải chở bằng xe ba gác thì dù đẹp mấy cũng thành gánh nặng cho người đi.
Bài này chia ý tưởng theo ba tầng. Tầng nhẹ là món một người tự mua, tầm vài buổi cà phê. Tầng vừa là món nhóm nhỏ hai, ba người góp, tầm một bữa ăn ngoài. Tầng chu đáo không nhất thiết là món đắt nhất, mà là món tốn công nghĩ, công làm. Phần cuối có danh sách món nên tránh và cách cả phòng góp chung cho gọn.
Người sắp sang chỗ làm mới đang cần gì
Trước khi nghĩ món, bạn thử hình dung tuần đầu của người đó ở công ty mới. Họ nhận một chỗ ngồi trống, chưa quen ai, chưa biết căng tin ở đâu, chưa biết phòng họp nào lạnh. Những ngày ấy, một vật quen thuộc trên bàn có tác dụng như một điểm tựa nhỏ: cái cốc vẫn dùng, cuốn sổ có nét chữ của nhóm cũ, tấm ảnh chụp chung buổi liên hoan. Món quà chạm đúng cảm giác đó thường được giữ lâu hơn những món đắt tiền mà vô hồn.
Điều thứ hai là tính di động. Người nghỉ việc thường dọn đồ trong một buổi chiều, xách theo một thùng các-tông hoặc một chiếc ba lô. Nếu họ đi xe máy, món quà phải cầm được bằng một tay hoặc nhét được vào cốp. Bình hoa thuỷ tinh lớn, khung ảnh to bản, chậu cây nặng là những món người đi thầm mong đừng ai tặng.
Điều thứ ba ít ai để tâm: không khí của cuộc ra đi. Có người nghỉ vì được mời sang vị trí tốt hơn, vui vẻ ai cũng biết. Có người nghỉ vì mệt mỏi, va chạm, hoặc chưa tìm được việc mới. Với trường hợp sau, món quà nên trung tính, tránh mọi thứ mang hàm ý "chúc mừng thăng tiến". Một món dùng hằng ngày, kèm vài dòng viết tay chân thành, phù hợp với mọi hoàn cảnh hơn một món nói quá nhiều.
Tầng nhẹ: món nhỏ một người tự tặng
Cốc sứ hoặc cốc thuỷ tinh hai lớp. Món quen thuộc nhất trên bàn làm việc, và cũng là món người mới hay quên mang. Chọn màu trơn hoặc hoa văn nhẹ, tránh in chữ đùa cợt về công ty cũ vì đặt ở văn phòng mới dễ thành chuyện.
Sổ tay khổ nhỏ, bìa cứng. Tuần đầu ở chỗ mới ai cũng ghi chép nhiều: tên người, quy trình, mật khẩu tạm. Một cuốn sổ đẹp, giấy dày vừa phải, kèm cây bút viết êm tay là món dùng ngay từ ngày đầu.
Hộp đựng đồ ăn vặt để ngăn kéo. Một hộp nhỏ gồm vài loại hạt, bánh quy, trà túi lọc mà người đó hay ăn. Bạn đã ngồi gần họ đủ lâu để biết họ thích gì, và đó chính là phần "riêng" của món quà.
Cây để bàn cỡ lòng bàn tay. Sen đá, xương rồng nhỏ, trầu bà trong chậu sứ mini. Nhẹ, sống được trong phòng máy lạnh, và không chiếm chỗ. Nếu người đó hay đi công tác dài ngày thì bỏ qua, vì cây chết khô trên bàn là kỷ niệm buồn.
Dây đeo thẻ nhân viên bằng vải dệt. Nghe nhỏ nhặt nhưng thực dụng: thẻ của công ty mới thường đi kèm dây nhựa mỏng. Một sợi dây vải màu người đó thích là món dùng mỗi ngày mà không ai nghĩ tới.
Tầng vừa: món nhóm nhỏ góp, dùng được lâu
Tầng vừa hợp với nhóm hai, ba người làm cùng dự án hoặc ngồi cùng dãy bàn. Ở mức này, bạn có thể chọn món chất lượng tốt hơn hẳn đồ dùng hằng ngày, thứ mà người nhận thường tiếc tiền tự mua:
- Bình giữ nhiệt bằng thép không gỉ, nắp kín, cỡ vừa túi xách — hợp người hay mang trà, cà phê từ nhà.
- Túi đựng máy tính xách tay có ngăn sạc và ngăn giấy tờ, màu trung tính để mang đi gặp khách được.
- Đèn bàn nhỏ ánh sáng ấm, gập gọn — hợp người hay ở lại muộn hoặc ngồi chỗ thiếu sáng.
- Bộ đồ dùng bàn làm việc bằng gỗ: khay bút, giá điện thoại, hộp đựng danh thiếp.
- Tai nghe có dây chất lượng khá cho người hay họp trực tuyến (tránh tầng giá cao, vì lúc đó đã sang tầng chu đáo về tiền chứ không về công).
- Gối tựa lưng cho ghế văn phòng, loại vỏ tháo giặt được — hợp người ngồi máy nhiều giờ liền.
Mẹo chọn ở tầng này: hỏi khéo một người thân với người sắp đi xem họ thiếu gì. Nhiều khi câu trả lời là món rất cụ thể, chẳng hạn "cái túi máy tính của nó rách quai từ tháng trước", và món đúng nhu cầu luôn được dùng nhiều hơn món đúng xu hướng.
Tầng chu đáo: món tốn công hơn tốn tiền
Cuốn sổ lưu bút của cả nhóm. Mỗi người viết một trang: một kỷ niệm cụ thể, một điều học được từ người đó. Không cần văn hay; câu chuyện thật như "lần anh thức tới hai giờ sáng sửa báo cáo cùng cả nhóm" có sức nặng hơn mọi lời chung chung. Đóng thành cuốn nhỏ, bìa in một tấm ảnh chung.
Album ảnh in ra giấy. Điện thoại ai cũng đầy ảnh, nhưng ảnh in thì hiếm. Gom ảnh liên hoan, ảnh đi dã ngoại, ảnh chụp lén lúc người đó ngủ gật sau bữa trưa (chọn ảnh vui chứ không làm họ ngượng), in khổ nhỏ, xếp vào cuốn album gọn.
Món đặt làm có khắc tên. Bút ký, móc khoá da, hộp danh thiếp khắc tên hoặc chữ ký tắt của người đó. Khắc tên thay vì khắc tên công ty cũ, để họ dùng thoải mái ở bất cứ đâu.
Đoạn phim ngắn ghép lời nhắn. Mỗi người quay một đoạn vài chục giây, ghép thành phim chừng năm phút. Món này không tốn tiền nhưng tốn công đi gom, cắt ghép, và thường làm người nhận xúc động nhất. Nhớ hỏi ý từng người trước khi đưa mặt họ vào phim.
Bữa ăn chia tay do nhóm tự nấu hoặc tự chọn quán. Chọn đúng quán người đó hay rủ cả nhóm đi, gọi đúng món họ thích. Món quà là trải nghiệm, không phải đồ vật — hợp với người thích gọn nhẹ, không muốn mang thêm gì về nhà.
Chọn nhanh theo kiểu người sắp đi
Cùng là nghỉ việc nhưng mỗi người một tính. Bảng dưới gợi ý cách lệch ý tưởng theo kiểu người nhận, để bạn không phải bắt đầu từ con số không. Các tầng chỉ là gợi ý tương đối, không phải mức bắt buộc.
| Kiểu người | Tầng nhẹ | Tầng vừa | Tầng chu đáo |
|---|---|---|---|
| Người thực dụng, ghét đồ trưng bày | Sổ tay, dây đeo thẻ | Túi máy tính, bình giữ nhiệt | Bữa ăn chia tay đúng quán quen |
| Người tình cảm, hay giữ kỷ niệm | Thiệp viết tay dài | Khung ảnh nhỏ ảnh cả nhóm | Sổ lưu bút, album in |
| Người mê cà phê, trà | Gói hạt hoặc trà ngon cỡ nhỏ | Dụng cụ pha cà phê cầm tay | Bộ pha đầy đủ kèm vài loại hạt nhóm chọn |
| Người hay đi công tác | Túi đựng cáp sạc | Bộ chuyển đổi ổ cắm đa năng | Túi xách cabin bền, khắc tên |
| Người nghỉ trong hoàn cảnh không vui | Hộp đồ ăn vặt họ thích | Món dùng hằng ngày, trung tính | Vài dòng viết tay chân thành, gặp riêng một bữa |
Với người nghỉ trong hoàn cảnh không vui, điều quý nhất thường không nằm ở món quà mà ở việc có người vẫn nhớ tới mình. Một buổi cà phê riêng sau khi họ đã nghỉ đôi khi đáng giá hơn mọi món đồ trao trong ngày cuối.
Những món nên tránh khi tặng người sắp nghỉ
Danh sách dưới đây không phải luật, chỉ là những món hay gây khó xử hoặc thành đồ bỏ xó, rút ra từ chuyện thường gặp ở văn phòng:
- Đồ in tên hoặc biểu trưng công ty cũ: người ta khó dùng ở công ty mới, nhất là khi hai công ty cạnh tranh nhau.
- Món cồng kềnh, dễ vỡ: bình hoa lớn, tranh khung kính to, chậu cây nặng — khổ cho người phải mang về bằng xe máy.
- Quà mang hàm ý đùa về lý do nghỉ: cốc in câu châm chọc sếp cũ, áo in chữ "cuối cùng cũng thoát". Vui trong nhóm nhưng có thể đến tai người khác.
- Phiếu mua hàng của một nơi người đó không hay lui tới: tiện cho người tặng, ít ý nghĩa với người nhận.
- Đồ uống có cồn nếu bạn không chắc người đó uống; với người hay lái xe hoặc đang kiêng thì càng không nên.
- Món quá đắt so với mặt bằng quà của phòng: làm những người góp ít thấy ngại, và người nhận cũng thấy nặng nợ.
Nếu chưa chắc, quay về câu hỏi gốc: món này người đó có dùng ở bàn làm việc mới, hoặc giữ lại vì nó nhắc tới nhóm cũ không? Không thoả câu nào thì nên đổi.
Cả phòng góp chung: gom ý và chia phần cho gọn
Khi cả phòng muốn cùng tặng, cách gọn nhất là cử một người đầu mối, đưa ra hai, ba phương án theo ba tầng, rồi để mọi người chọn trong một ngày. Kéo dài thảo luận quá lâu thường khiến món quà mua vội vào phút chót. Người đầu mối nên ghi rõ ai góp, góp bao nhiêu trong một bảng nhỏ chỉ những người góp xem được, để không ai phải hỏi lại.
Mức góp nên để tự nguyện, có mức gợi ý chứ không có mức bắt buộc. Trong phòng luôn có người mới vào, lương còn thấp, hoặc đang lo việc nhà; họ nên được góp ít hơn mà không ai để ý. Một mẹo hay dùng: tổng tiền góp quyết định tầng của món quà, không phải ngược lại. Góp được ít thì chọn tầng nhẹ làm thật chỉn chu, cộng thêm sổ lưu bút là món không tốn tiền.
Nếu người sắp đi có quan hệ thân với vài người hơn hẳn phần còn lại, nhóm thân có thể tặng riêng thêm một món nhỏ ngoài quà chung. Cách này giữ được sự đồng đều trong quà của cả phòng, mà tình cảm riêng vẫn có chỗ để bày tỏ.
Câu hỏi thường gặp
Đồng nghiệp nghỉ việc có nhất thiết phải tặng quà không?
Không bắt buộc. Nhiều nơi chỉ có một buổi ăn trưa chia tay hoặc vài lời trong nhóm chat. Quà là cách thể hiện tình cảm khi bạn thật sự quý người đó; nếu không thân, một lời chào tử tế ngày cuối đã đủ lịch sự.
Nên tặng đồ dùng cho công ty mới hay đồ kỷ niệm?
Nếu chỉ chọn được một, đồ dùng hằng ngày an toàn hơn vì chắc chắn được dùng. Cách tốt nhất là kết hợp: một món dùng được như bình giữ nhiệt hay sổ tay, kèm vài dòng viết tay hoặc một tấm ảnh chung làm phần kỷ niệm.
Người nghỉ vì mâu thuẫn với công ty thì tặng gì cho khéo?
Chọn món trung tính, không gợi tới công ty hay lý do nghỉ: hộp đồ ăn vặt họ thích, cuốn sổ đẹp, cây để bàn nhỏ. Tránh mọi câu đùa về chuyện cũ. Một buổi cà phê riêng sau khi họ nghỉ thường có ý nghĩa hơn món quà.
Có nên tặng phiếu mua hàng cho đồng nghiệp sắp nghỉ không?
Được, nếu đó là nơi người nhận thật sự hay dùng, chẳng hạn hiệu sách họ thích. Phiếu mua hàng chung chung tiện nhưng dễ bị quên. Kèm theo vài dòng viết tay sẽ bớt cảm giác qua loa.
Tặng quà vào ngày cuối hay sau khi đồng nghiệp đã nghỉ?
Ngày cuối là thời điểm phổ biến vì đủ mặt mọi người. Tuy vậy, món cồng kềnh hoặc món làm riêng chưa kịp xong có thể gửi sau, hẹn một buổi gặp lại. Nhiều người thấy được hẹn gặp lại sau khi đã nghỉ còn ấm lòng hơn.
Đồng nghiệp chuyển sang công ty đối thủ thì tặng có sao không?
Tình cảm cá nhân không liên quan tới chuyện cạnh tranh, nên tặng quà riêng vẫn bình thường. Chỉ cần tránh đồ in biểu trưng công ty cũ và tránh mọi tài liệu, sản phẩm nội bộ trong món quà, để không ai phải khó xử.