QuyMen.comQuý Mến
Quà theo giai đoạn sống

Quà cho người vừa ra trường đang tìm việc: ý tưởng ba tầng giữ sức và giữ tinh thần

Ý tưởng quà cho người vừa ra trường đang tìm việc, chia ba tầng: món cho buổi phỏng vấn, món giữ tinh thần lúc chờ kết quả, và những món dễ thành lời giục.

Young graduate sitting alone on a park bench by Hoan Kiem Lake in the morning, folder resting on knees, takeaway coffee cup beside, seen from behind

Người vừa ra trường đang tìm việc cần hai thứ: đồ để đi phỏng vấn cho chỉn chu, và sự ủng hộ để không nản trong những tuần chờ kết quả. Món quà hợp với họ phải làm được một trong hai việc đó, và tuyệt đối không được nghe như một lời giục “bao giờ mới có việc”.

Bài này khác với quà mừng tốt nghiệp trong ngày lễ: nó dành cho quãng thời gian sau đó, khi niềm vui cầm bằng đã qua và người trẻ bắt đầu gửi hồ sơ, đi phỏng vấn, nhận tin trượt. Ý tưởng chia ba tầng nhẹ, vừa, chu đáo, có bảng chọn theo từng tình huống, danh sách món nên tránh và một phần riêng cho bố mẹ có con đang chờ việc.

Khoảng giữa tấm bằng và công việc đầu tiên

Với nhiều người trẻ, mấy tháng sau khi ra trường là quãng khó nói nhất. Bạn bè lần lượt khoe việc mới trên mạng xã hội, người lớn trong nhà hỏi thăm mỗi bữa cơm, còn bản thân thì mở hộp thư mỗi sáng mà chưa thấy hồi âm. Có người đã đi phỏng vấn năm sáu nơi, có người đang phân vân giữa làm đúng ngành hay làm tạm, có người định học tiếp nhưng chưa dám nói.

Trong giai đoạn đó, mọi lời hỏi han đều dễ nghe thành áp lực, kể cả khi người hỏi chỉ có ý tốt. Món quà cũng vậy. Một chiếc cặp công sở tặng kèm câu “để đi làm cho ra dáng” với người đã trượt ba lần có thể làm họ buồn hơn là vui. Ngược lại, một món giúp họ đi phỏng vấn tự tin hơn, hay một buổi đi chơi tạm quên chuyện tìm việc, lại là thứ họ cần.

Điều nên nhớ: quà ở đây là để người tìm việc dùng cho chính mình. Nó không phải món để họ mang đi biếu người tuyển dụng hay người quen “có thể giúp”; chuyện đó không nên khuyến khích, và người trẻ cũng không nên bắt đầu sự nghiệp bằng con đường ấy.

Nguyên tắc: món quà không được thành lời giục

Tặng như một sự ủng hộ, không như một nhiệm vụ. Câu kèm theo nên là “cái này để em dùng khi cần”, thay vì “để em đi phỏng vấn cho đậu”. Người nhận đã đủ áp lực, không cần thêm kỳ vọng.

Để người nhận tự chọn ở những món mang tính cá nhân. Bộ đồ phỏng vấn, kiểu tóc, khoá học: người tặng góp tiền, người nhận quyết. Như vậy món quà không biến thành việc người lớn chọn hộ con đường cho người trẻ.

Đừng gắn món quà với một ngành, một công ty cụ thể. Nhiều người ra trường rồi đổi hướng; món gắn chặt với ngành cũ dễ thành lời nhắc khó chịu.

Không so sánh. Tuyệt đối tránh nhắc chuyện con nhà ai đã có việc lương cao khi trao quà. Một câu so sánh có thể làm hỏng cả món quà tốt nhất.

Giữ món quà ở mức người nhận không thấy nợ. Người chưa có thu nhập rất ngại nhận món đắt, vì chưa biết lấy gì đáp lại. Món vừa phải, đúng chỗ, dễ nhận hơn.

Tầng nhẹ: món nhỏ cho những buổi đi phỏng vấn

Tầng nhẹ hợp với bạn bè, anh chị họ, người quen, hoặc khi bạn muốn động viên mà không làm lớn chuyện.

  • Bìa đựng hồ sơ cứng có ngăn: giữ bản in hồ sơ, bằng cấp bản sao phẳng phiu, không quăn góc.
  • Sổ theo dõi đơn ứng tuyển: ghi nơi đã nộp, ngày phỏng vấn, người liên hệ, kết quả. Giúp người tìm việc thấy mình đang tiến lên chứ không đứng yên.
  • Sạc dự phòng có chứng nhận an toàn và ô gấp: phỏng vấn ở chỗ lạ, đi lại nhiều, điện thoại hết pin là hỏng việc tìm đường.
  • Một buổi ăn hoặc xem phim rủ đi cùng, không nhắc chuyện việc làm suốt buổi.
  • Gói trà, cà phê ngon cho những buổi sáng ngồi viết thư xin việc.
  • Bút viết êm và sổ tay mỏng để ghi câu hỏi trong buổi phỏng vấn.

Tầng nhẹ dễ nhất là tặng thời gian: một buổi rủ đi bộ, một bữa ăn, ngồi nghe người ấy kể về buổi phỏng vấn vừa rồi mà không vội khuyên.

Tầng vừa: món giúp tự tin trước nhà tuyển dụng

Một bộ đồ phỏng vấn vừa người. Áo sơ mi, quần tây hoặc chân váy màu trung tính, đi chọn hoặc đi may cùng người nhận để họ tự quyết kiểu. Bộ đồ vừa người làm người trẻ đứng thẳng hơn trong phòng phỏng vấn.

Buổi chụp ảnh chân dung cho hồ sơ. Ảnh hồ sơ rõ mặt, nền sạch, trang phục chỉn chu thay cho ảnh cắt từ ảnh chụp với bạn bè. Nhiều tiệm chụp ảnh thẻ, chụp chân dung có gói ngắn.

Tai nghe có micro và giá đỡ máy tính. Phỏng vấn trực tuyến ngày càng phổ biến; âm thanh rõ, khuôn hình ngang tầm mắt giúp người trẻ bớt lúng túng.

Đôi giày đi làm êm chân. Chỉ khi biết chắc cỡ chân, hoặc đi chọn cùng.

Học phí một khoá ngắn do người nhận chọn. Tin học văn phòng, ngoại ngữ giao tiếp, kỹ năng chuyên ngành. Người tặng chỉ trả tiền; người nhận chọn khoá và lịch.

Thẻ đi lại hoặc tiền xăng cho một tháng. Đi phỏng vấn ở nhiều nơi tốn kém hơn người ta nghĩ; khoản này nhỏ nhưng rất thực tế.

Tầng chu đáo: mở cửa, luyện tập và cho phép nghỉ

Tầng chu đáo hợp với bố mẹ, anh chị ruột, người thầy cũ hoặc người đỡ đầu. Ý tưởng đầu tiên là một buổi trò chuyện với người trong nghề: bạn quen ai đó làm trong lĩnh vực người trẻ quan tâm, nhờ họ dành một buổi kể về công việc thật, cách đọc thông báo tuyển dụng, cách trả lời câu hỏi khó. Đây là giới thiệu để học hỏi, không phải nhờ “chạy” một suất việc làm; ranh giới đó nên rõ ngay từ lời mời.

Ý tưởng thứ hai là một buổi phỏng vấn thử với người có kinh nghiệm tuyển dụng, có góp ý thẳng thắn sau đó. Người trẻ thường trượt vì lúng túng chứ không vì thiếu năng lực, và một buổi luyện tập có thể đổi cách họ bước vào phòng phỏng vấn thật.

Ý tưởng thứ ba dành cho người tìm việc ở tỉnh khác: chi phí đi lại và chỗ ở cho một chuyến phỏng vấn, ví dụ giả định một vé xe và hai đêm nghỉ ở nhà người quen hoặc nhà nghỉ gần nơi hẹn. Người trẻ nhiều khi bỏ cơ hội chỉ vì ngại chi phí.

Ý tưởng thứ tư nghe ngược nhưng có ích: một chuyến đi ngắn để nghỉ. Sau vài tháng gửi hồ sơ liên tục, người trẻ dễ kiệt sức. Một chuyến đi hai ba ngày cùng gia đình hay bạn bè, kèm lời “cứ nghỉ đi rồi tính tiếp”, là sự cho phép mà nhiều người cần nghe.

Chọn theo tình huống của người tìm việc

Mỗi người ra trường đang ở một tình huống khác nhau. Bảng dưới gợi ý điều nên nhấn trong từng trường hợp.

Tình huốngNgười trẻ đang cảm thấy gìQuà hợp
Vừa nhận bằng, chưa bắt đầu tìmVui, hơi mông lungẢnh chân dung hồ sơ, bộ đồ phỏng vấn, khoá học ngắn
Đang nộp đơn nhiều nơiBận, sốt ruộtSổ theo dõi đơn, tiền đi lại, sạc dự phòng, bữa ăn ngon
Đã trượt vài lầnNản, ngại gặp người quenMột buổi đi chơi không nhắc chuyện việc làm, buổi phỏng vấn thử
Có lời mời, chờ ngày đi làmNhẹ nhõm, lo cho ngày đầuTúi đi làm, hộp cơm, cốc giữ nhiệt
Quyết định học tiếp hoặc đổi ngànhLo người lớn không đồng ýSự ủng hộ bằng lời, sách hoặc khoá học họ chọn

Người vừa nhận lời mời đi làm thì chuyển sang nhóm quà cho người mới đi làm; phần đó có bài riêng trong cùng chuyên mục với gợi ý theo môi trường làm việc.

Món nên tránh với người đang tìm việc

Những món dưới đây không xấu, nhưng dễ đặt sai lúc:

  • Sách dạy thành công, làm giàu nhanh, kèm lời khuyên “đọc đi cho mở mang”.
  • Đồ công sở đắt tiền tặng trước khi người ấy có việc, kèm câu “để đi làm”.
  • Món gắn với một ngành mà người nhận đang muốn rời bỏ.
  • Quà để người trẻ mang đi biếu nhà tuyển dụng hay người quen “có thể giúp”.
  • Khoá học đắt tiền do người tặng tự chọn, nghe như lời chê người nhận còn kém.
  • Món quà kèm bình luận về mức lương, so sánh với bạn bè.
  • Phiếu quà tặng ở cửa hàng đồ công sở có hạn dùng ngắn: người chưa có việc sẽ thấy bị thúc phải dùng cho kịp.

Điểm chung của các món trên là chúng nói thay người tặng một câu khó nghe. Trước khi trao, thử tưởng tượng mình ở vị trí người nhận vừa đọc thư từ chối sáng hôm đó, rồi xem món quà gợi cảm giác gì.

Khi người tìm việc là con trong nhà

Bố mẹ là người dễ vô tình tạo áp lực nhất, vì lo cho con nhiều nhất. Món quà tốt nhất bố mẹ có thể trao trong giai đoạn này đôi khi không phải đồ vật mà là một lời hứa rõ ràng: nhà vẫn lo phần ăn ở cho con trong một khoảng thời gian, con cứ bình tĩnh tìm việc hợp với mình. Lời hứa đó giúp người trẻ không vội nhận một công việc không hợp chỉ vì sợ làm phiền gia đình.

Bên cạnh đó, bố mẹ có thể chuẩn bị cho con những thứ cụ thể: một góc học tập yên tĩnh trong nhà để con viết hồ sơ, một khoản đi lại hằng tháng cho các buổi phỏng vấn, bộ đồ phỏng vấn con tự chọn. Những thứ này nên trao một lần, nói rõ, rồi không nhắc lại mỗi bữa cơm.

Khi họ hàng hỏi thăm trong các dịp giỗ, Tết, bố mẹ có thể đỡ lời cho con bằng một câu chung chung như con đang chọn việc. Đó cũng là một món quà, vì người trẻ đang tìm việc thường sợ nhất những câu hỏi trước đông người.

Câu hỏi thường gặp

Nên tặng gì cho em vừa ra trường mà chưa có việc?

Món giúp đi phỏng vấn tự tin như bìa hồ sơ, ảnh chân dung, bộ đồ vừa người, hoặc chi phí đi lại. Kèm lời ủng hộ nhẹ nhàng, tránh nhắc chuyện bao giờ có việc.

Tặng khoá học cho người đang tìm việc có bị coi là chê không?

Có thể, nếu người tặng tự chọn khoá. Cách an toàn là nói rõ món quà là học phí cho một khoá người nhận muốn học, để họ chủ động chọn nội dung và thời gian.

Người đang tìm việc ở tỉnh khác thì nên giúp gì?

Chi phí đi lại, một chỗ ở nhờ gần nơi phỏng vấn, hoặc một chiếc sạc dự phòng và ô gấp cho những ngày đi đường xa. Những khoản nhỏ này giúp người trẻ không bỏ lỡ cơ hội vì ngại tốn kém.

Có nên giới thiệu người quen giúp xin việc như một món quà?

Giới thiệu để học hỏi, nghe kinh nghiệm nghề là món quà tốt. Nhưng không nên biến nó thành việc nhờ vả xin suất việc làm hay mang quà biếu; điều đó dễ đẩy cả người trẻ lẫn người quen vào thế khó.

Làm sao động viên người tìm việc lâu không có kết quả?

Rủ họ đi đâu đó không nhắc chuyện việc làm, nghe họ kể mà không vội khuyên, và nếu được thì tặng một buổi phỏng vấn thử với người có kinh nghiệm để họ thấy rõ mình cần sửa gì.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138