Nhân viên tổng đài, chăm sóc khách hàng dùng giọng nói và đôi tai suốt ca, lại phải giữ bình tĩnh trước những cuộc gọi khó, nên quà hợp nhất là món giúp họ hồi lại sau ca: bình giữ nhiệt nước ấm, khăn choàng cho phòng máy lạnh, một món nhỏ để tay bận rộn khi nghe, và những giờ yên tĩnh thật sự.
Bài này viết cho người thân, bạn bè của người làm tổng đài, trực trò chuyện trực tuyến, chăm sóc khách hàng ở ngân hàng, viễn thông, thương mại điện tử. Ý tưởng chia ba tầng nhẹ, vừa, chu đáo, kèm món không nên tặng vì nội quy nơi làm và cách góp chung.
Nghe máy cả ngày mệt theo kiểu nào
Người ngoài hay nghĩ nghe điện thoại là việc nhẹ, nhưng người làm tổng đài kể khác. Mỗi ca có thể là hàng chục, có khi hàng trăm cuộc gọi hoặc cuộc trò chuyện, phần lớn là người đang gặp trục trặc nên không vui. Giọng nói dùng liên tục, phải giữ âm lượng và thái độ đều đặn. Đôi tai đeo tai nghe nhiều giờ. Phòng làm việc thường đông, máy lạnh mạnh, ngồi cố định một chỗ, giờ nghỉ được tính theo phút.
Cái mệt lớn nhất lại không nằm ở cơ thể mà ở cảm xúc: nghe phàn nàn, đôi khi là lời nặng nề, mà vẫn phải lịch sự. Cuối ca, nhiều người chỉ muốn im lặng, không muốn nghe điện thoại, kể cả cuộc gọi của người thân.
Vì vậy quà cho người làm nghề này nên đi theo ba hướng: chăm cho giọng và tai, chống lạnh và ngồi lâu, và quan trọng nhất là cho họ khoảng yên tĩnh để xả mệt. Cũng như với người làm văn phòng, đây là đồ dùng cho dễ chịu, không phải thuốc; khàn giọng, ù tai kéo dài thì nên đi khám.
Một điểm nữa: tổng đài thường làm xoay ca, có ca tối, có ca cuối tuần, có đợt tăng ca khi hệ thống trục trặc hay mùa khuyến mãi. Hỏi lịch trước khi chọn quà trải nghiệm, và chọn món dùng được bất kể ca nào nếu bạn không chắc.
Tầng nhẹ: cho giọng, cho tay, cho phòng lạnh
Tầng nhẹ hợp khi bạn thân vừa qua kỳ đánh giá chất lượng cuộc gọi, khi người thân mới vào nghề, hay dịp sinh nhật. Mức tiền cỡ vài ly cà phê:
- Bình giữ nhiệt nắp kín. Nước ấm nhấp giữa các cuộc gọi, đặt trên bàn không lo đổ vào bàn phím.
- Khăn choàng hoặc áo len mỏng. Phòng tổng đài thường lạnh vì nhiều máy móc; khăn mỏng gấp gọn để ở ghế.
- Trà thảo mộc vị dịu, kẹo ngậm. Xem như đồ uống, đồ ăn vặt dễ chịu cho cổ họng khô, không phải để chữa. Người có bệnh dạ dày, tiểu đường nên chọn loại hợp.
- Đồ bóp tay, khối xoay nhỏ lặng tiếng. Nhiều người thấy dễ chịu khi tay có gì đó cầm lúc nghe khách nói dài. Chọn loại không phát tiếng để không lọt vào cuộc gọi.
- Đệm tai nghe thay thế bằng vải hoặc mút mềm. Nếu nơi làm cho dùng tai nghe riêng, đệm mới êm tai hơn sau nhiều giờ. Hỏi trước loại tai nghe đang dùng.
- Son dưỡng môi không màu. Nói nhiều trong phòng lạnh làm môi khô nhanh. Người da nhạy cảm nên tự chọn.
Tầng nhẹ cho người làm tổng đài nên không phát tiếng, không mùi, gọn trên bàn, vì chỗ ngồi thường nhỏ và cạnh người khác.
Tầng vừa: ngồi lâu và nghe lâu
Gối tựa lưng gắn ghế. Người tổng đài ngồi cố định cả ca, nhiều khi đổi chỗ theo ca nên ghế không vừa người. Gối có dây đeo mang theo được giữa các chỗ ngồi là lựa chọn hợp.
Tai nghe riêng loại êm, nhẹ. Chỉ khi nơi làm cho phép dùng tai nghe cá nhân và người nhận đã nhắc tới. Nhiều tổng đài cấp tai nghe theo tiêu chuẩn kỹ thuật riêng, mua ngoài có thể không dùng được.
Đệm ngồi thoáng khí. Ngồi nhiều giờ trên ghế văn phòng dễ bí; đệm lưới thoáng giúp dễ chịu hơn.
Hộp cơm giữ nhiệt và túi đựng gọn. Giờ nghỉ ăn của tổng đài thường ngắn, không kịp ra ngoài. Cơm nhà mang theo giúp ăn đúng bữa.
Một buổi xoa bóp vai gáy. Ngồi cố định, đeo tai nghe, nghiêng đầu kẹp điện thoại làm vai gáy mỏi. Chọn cơ sở có giấy phép; người có bệnh cột sống nên hỏi bác sĩ.
Tầng chu đáo: cho người nhận được im lặng
Với người nghe và nói cả ngày, sự im lặng là món quà thật. Tầng chu đáo vì thế thường không phải đồ vật.
Một buổi tối không ai cần họ trả lời. Người thân hiểu rằng sau ca họ không muốn nói nhiều: không hỏi han dồn dập, không gọi điện kể chuyện dài, để họ tắm, ăn, nằm nghỉ yên. Nghe đơn giản nhưng nhiều gia đình không nghĩ tới.
Một chuyến đi yên tĩnh. Nơi ít người, ít tiếng ồn, không cần nói chuyện nhiều với người lạ. Ví dụ giả định: hai ngày ở một nhà nghỉ vườn ở An Giang, hay một buổi đi bộ trong rừng thông ở Gia Lai. Chuyến đi đông người, nhiều hoạt động giao lưu lại không hợp với người vừa nói cả tuần.
Một khoá học mở đường nghề. Nhiều người làm chăm sóc khách hàng muốn chuyển sang đào tạo, quản lý chất lượng, hay một nghề khác. Góp vào học phí khoá họ đang để ý là món quà nhìn về tương lai.
Một buổi tư vấn tâm lý ở nơi có chuyên môn, nếu họ muốn. Với người chịu nhiều áp lực cảm xúc, đây có thể là món quà ý nghĩa, nhưng chỉ nên gợi ý nhẹ nhàng và để người nhận tự quyết. Không ép, không biến món quà thành lời nhận xét rằng họ "có vấn đề".
Người mới vào nghề và người đã làm lâu cần khác nhau
Tuần đầu ở tổng đài thường là quãng khó nhất: phải nhớ kịch bản, nhớ chính sách sản phẩm, học cách giữ giọng đều khi khách nói gay gắt, trong lúc có chỉ số đo thời gian và chất lượng từng cuộc gọi. Với người mới, quà hữu ích là thứ giúp họ trụ qua tháng đầu: một sổ tay nhỏ để ghi mẹo, bình nước ấm, và nhất là người thân sẵn lòng nghe họ kể sau ca mà không phán xét.
Người đã làm lâu thì quen việc, có kinh nghiệm xử lý khách khó, nhưng dễ mòn vì lặp lại. Họ thường cần sự đổi mới: một khoá học để chuyển hướng, một chuyến đi khác hẳn nhịp thường ngày, hay đơn giản là một sở thích mới không dính tới việc nói chuyện, như vẽ, làm vườn, chạy bộ một mình buổi sáng.
Biết người nhận đang ở chặng nào giúp bạn tránh tặng nhầm: món động viên người mới tặng cho người lâu năm dễ bị thấy là coi nhẹ kinh nghiệm của họ.
Gợi ý theo kiểu chăm sóc khách hàng
Không phải ai làm chăm sóc khách hàng cũng nghe điện thoại. Bảng dưới là ví dụ giả định.
| Kiểu việc | Hao nhiều ở đâu | Tầng nhẹ | Tầng vừa hoặc chu đáo |
|---|---|---|---|
| Tổng đài điện thoại | Giọng nói, đôi tai | Bình giữ nhiệt, trà dịu | Buổi xoa bóp vai gáy, chuyến đi yên tĩnh |
| Trực trò chuyện trực tuyến | Mắt, cổ tay, gõ nhanh | Kê cổ tay, lót chuột lớn | Giá nâng màn hình, đèn bàn |
| Chăm sóc khách hàng tại quầy | Đứng lâu, nói trực tiếp | Lót giày êm, son dưỡng | Giày êm đúng quy định |
| Trưởng nhóm tổng đài | Theo dõi chỉ số, xử lý cuộc gọi khó | Sổ tay, đồ bóp tay | Khoá học quản lý, ngày nghỉ được lo trọn |
| Tổng đài ca đêm | Đảo nhịp ngủ | Bịt mắt, nút tai | Rèm cản sáng cho phòng ngủ |
Nếu người nhận làm tổng đài tại nhà, thêm hướng tách góc làm việc khỏi chỗ nghỉ: một tấm vách gấp nhỏ, đèn riêng, để tan ca là thật sự rời khỏi công việc.
Món không hợp với người làm tổng đài
Đồ phát tiếng, có chuông, có nhạc. Bất cứ tiếng động nào trên bàn đều có thể lọt vào cuộc gọi của khách.
Nước hoa, tinh dầu mùi mạnh. Chỗ ngồi sát nhau, máy lạnh kín, mùi mạnh làm người bên cạnh khó chịu.
Thiết bị phải cắm vào máy tính công ty. Quạt mini, đèn cắm cổng máy, chuột riêng có thể vi phạm quy định an toàn thông tin ở nhiều nơi.
Quà kèm câu đùa về khách khó tính. Vui trong nhóm bạn, nhưng đặt trên bàn làm việc có thể bị hiểu sai, nhất là ở nơi có quy định ứng xử chặt.
Thêm một chiếc điện thoại, thêm một kênh liên lạc. Người nghe máy cả ngày hiếm khi muốn có thêm thiết bị kêu bên mình sau giờ làm.
Đồ ăn có mùi hoặc giòn, kêu khi cắn. Nhiều tổng đài cấm ăn tại chỗ ngồi; kể cả nơi cho phép, tiếng nhai giòn lọt vào micro hay mùi đồ ăn trong phòng kín đều gây phiền cho cả khách lẫn đồng nghiệp. Đồ ăn làm quà nên để ăn trong giờ nghỉ ở phòng riêng.
Góp chung tặng một đồng nghiệp tổng đài
Ví dụ giả định: nhóm tổng đài góp quà cho một bạn vừa được chọn làm trưởng nhóm, hoặc sắp nghỉ để đi học. Cách làm gọn:
- Hỏi người thân thiết nhất với bạn ấy về món đang cần, nhất là món không vướng nội quy nơi làm.
- Chọn một món chính dùng ngoài giờ làm, như một chuyến nghỉ ngắn yên tĩnh hoặc một khoá học bạn ấy để ý.
- Gom chữ ký theo ca, vì tổng đài làm xoay ca, ít khi đủ người cùng lúc.
- Trao trong giờ nghỉ chung hoặc sau ca, không trao giữa ca khi đèn chờ cuộc gọi còn sáng.
Một tấm thiệp có lời nhắn của từng người, nhắc tới một lần bạn ấy đã giúp đồng nghiệp xử lý cuộc gọi khó, thường là phần được giữ lại lâu nhất.
Nếu bạn ấy chuyển sang làm trưởng nhóm, nhóm có thể thêm một cuốn sổ ghi những mẹo xử lý cuộc gọi mà mỗi người đã học được, coi như món quà nghề để bạn ấy dùng khi kèm người mới.
Câu hỏi thường gặp
Bạn gái làm tổng đài ngân hàng thì tặng gì?
Tầng nhẹ có thể là bình giữ nhiệt, khăn choàng, trà dịu. Tầng chu đáo là một buổi tối hoặc một chuyến đi yên tĩnh, nơi bạn ấy không phải nói nhiều. Tránh món phát tiếng hoặc cần cắm vào máy công ty.
Kẹo ngậm thảo mộc có giúp giữ giọng không?
Nên xem đây là đồ ăn vặt dễ chịu cho cổ họng khô, không phải cách chữa. Nếu khàn giọng, đau họng kéo dài, người nhận nên đi khám tai mũi họng.
Có nên tặng tai nghe riêng cho nhân viên tổng đài?
Chỉ khi nơi làm cho phép và người nhận đã muốn. Nhiều tổng đài dùng tai nghe theo hệ thống riêng, mua ngoài có thể không tương thích hoặc vi phạm quy định.
Làm sao tặng quà giúp người làm chăm sóc khách hàng bớt căng thẳng?
Món đơn giản như đồ bóp tay lặng tiếng, trà dịu, một buổi xoa bóp, một chuyến đi yên tĩnh. Quan trọng hơn là người thân để họ được im lặng sau ca, không bắt kể chuyện hay trả lời liên tục.
Nhân viên trực trò chuyện trực tuyến cần quà khác tổng đài điện thoại không?
Có. Người trực trò chuyện gõ nhiều, nhìn màn hình nhiều, nên kê cổ tay, lót chuột lớn, giá nâng màn hình hợp hơn đồ cho giọng nói. Họ vẫn chịu áp lực cảm xúc như người nghe máy, nên quà cho sự nghỉ ngơi vẫn đáng cân nhắc.
Gợi ý buổi tư vấn tâm lý làm quà có ổn không?
Có thể ổn nếu người nhận đã từng nhắc muốn tìm người nói chuyện. Nên gợi ý nhẹ nhàng, chọn nơi có chuyên môn, và để họ tự quyết. Không nên biến món quà thành lời nhận xét về tinh thần của họ.