Người chuyển công tác sang tỉnh khác không chỉ đổi chỗ làm mà đổi cả nhịp sống: nhà thuê mới, bữa ăn một mình, cuối tuần vắng người quen. Món quà đúng lúc này là món giúp họ dựng lại sinh hoạt ở nơi mới cho nhanh, hoặc mang theo một chút hơi ấm của nơi cũ. Nó khác hẳn quà cho người nghỉ việc ở lại cùng thành phố, vì người đi lần này khó gặp lại thường xuyên.
Bài chia ý tưởng theo ba tầng: tầng nhẹ cho một người tặng riêng, tầng vừa cho nhóm nhỏ góp, tầng chu đáo cho món tốn công chuẩn bị. Các ví dụ người nhận trong bài là ví dụ giả định. Nếu đồng nghiệp làm ở cơ quan nhà nước, quà giữa đồng nghiệp với nhau vẫn nên nhỏ và mang tính tình cảm, đúng tinh thần pháp luật phòng, chống tham nhũng.
Ba câu hỏi trước khi chọn: đi một mình hay cả nhà, ở bao lâu, đi bằng gì
Câu hỏi đầu tiên là người đó đi một mình hay đưa cả gia đình theo. Người đi một mình sẽ sống kiểu tạm bợ trong căn phòng thuê, cần đồ nấu nướng gọn, đồ ngủ, đồ giặt phơi nhỏ. Người đưa cả nhà đi thì đã có sẵn nhiều thứ, quà nên nghiêng về kỷ niệm hoặc món cho cả nhà dùng chung.
Câu hỏi thứ hai là thời gian. Biệt phái sáu tháng khác hẳn chuyển hẳn công tác nhiều năm. Với chuyến ngắn, đồ dùng gọn, dùng xong mang về được là hợp nhất. Với chuyến dài, bạn có thể tặng món lớn hơn một chút cho căn nhà mới, miễn là gửi được theo đường chuyển phát chứ không bắt người đi phải ôm theo.
Câu hỏi thứ ba là phương tiện. Người bay chỉ có một vali ký gửi và hành lý xách tay giới hạn ký; người lái ô tô riêng thì rộng rãi hơn nhiều. Chất lỏng, dao kéo, pin dự phòng còn có quy định riêng khi đi máy bay, nên tránh dồn những món đó vào phút chót. Hỏi khéo một câu "anh đi bằng gì" là đủ để loại bớt nửa danh sách.
Tầng nhẹ: món gọn giúp những ngày đầu ở nơi mới
Bộ hộp đựng cơm thuỷ tinh có nắp. Người sống một mình thường nấu một lần ăn hai bữa, mang cơm đi làm. Hộp thuỷ tinh dùng được lò vi sóng, xếp lồng vào nhau cho gọn vali.
Túi đựng đồ vệ sinh cá nhân treo được. Phòng tắm nhà thuê thường thiếu kệ. Một chiếc túi có móc treo, nhiều ngăn, giải quyết ngay chuyện để đồ ở đâu trong tuần đầu.
Đèn ngủ nhỏ sạc điện. Căn phòng lạ ban đêm dễ khiến người ta lóng ngóng tìm công tắc. Đèn nhỏ cảm ứng hoặc bấm nút, ánh sáng dịu, dùng được cả khi mất điện.
Gói đặc sản quê nhà của nơi bạn đang làm. Nếu cơ quan ở Huế mà người đó chuyển ra Quảng Ninh, một gói mè xửng hay tôm chua nhỏ mang theo là cách nhắc nơi cũ rất tự nhiên. Chọn món để được lâu, đóng gói kín, không có mùi mạnh để mang lên máy bay cho tiện.
Bộ dây sạc và ổ cắm kéo dài nhỏ. Phòng thuê hiếm khi có ổ cắm đúng chỗ đầu giường. Một ổ kéo dài gọn, có cổng sạc điện thoại, là món người đi chắc chắn dùng mỗi tối.
Tầng vừa: đồ dùng giúp dựng nhịp sinh hoạt
Ở tầng vừa, nhóm hai, ba người có thể góp mua một món chất lượng, dùng hằng ngày suốt thời gian ở xa. Ưu tiên món nhỏ gọn nhưng thay được cả một nhóm đồ:
- Nồi điện đa năng cỡ nhỏ nấu được cơm, cháo, mì, hấp rau — vừa đủ cho một, hai người.
- Ấm siêu tốc gấp gọn hoặc cỡ nhỏ cho người hay pha trà, mì gói buổi tối.
- Bộ chăn gối mỏng du lịch, gấp được, dùng cho những đêm đầu chưa kịp sắm.
- Vali xách tay bền cho người sẽ phải về quê, về cơ quan cũ họp định kỳ nhiều lần.
- Bàn ủi hơi nước cầm tay để là quần áo đi làm khi không có bàn là đứng.
- Bộ dao kéo, thớt nhỏ gọn kèm hộp đựng — chỉ gửi theo hành lý ký gửi hoặc chuyển phát, không để trong hành lý xách tay.
Đồ điện nên chọn loại phổ biến, dễ bảo hành ở nhiều tỉnh, và có hướng dẫn tiếng Việt. Món quà gặp trục trặc mà không ai sửa giúp ở nơi mới sẽ thành gánh nặng hơn là trợ giúp.
Tầng chu đáo: mang nơi cũ theo, kết nối nơi mới
Bản đồ vẽ tay hoặc sổ địa chỉ chuyển tiếp. Nếu trong phòng có người từng sống ở tỉnh người đó sắp chuyển tới, nhờ họ ghi sẵn một cuốn sổ nhỏ: chợ nào tươi, quán ăn sáng nào ngon, chỗ sửa xe đáng tin, khu nào nên thuê trọ. Món này không mua được ở đâu.
Hộp quà "tuần đầu" tự gom. Mỗi người góp một món nhỏ cho tuần đầu: gói mì quen, gói cà phê, túi bột giặt cỡ du lịch, hộp khăn giấy, vài túi trà. Đóng chung một hộp, viết tên người góp lên từng món. Mở hộp ra ở phòng trọ mới là thấy cả nhóm cũ.
Ảnh nhóm in khổ nhỏ kèm khung để bàn. Một tấm ảnh chung đặt cạnh giường hay trên bàn làm việc mới giúp người đi đỡ chống chếnh những tối đầu. Chọn khung nhẹ, không kính, để mang theo cho an toàn.
Lịch hẹn gọi video định kỳ. Nghe có vẻ không phải quà, nhưng với nhiều người đi xa, việc nhóm cũ hẹn "tối thứ sáu đầu tháng gọi nhau" là món giữ tình cảm bền nhất. Ghi lịch đó vào tấm thiệp tặng kèm, và giữ lời.
Một chuyến tiễn ra bến xe, sân bay. Nếu khoảng cách cho phép, vài người tiễn ra tận bến xe hoặc sân bay. Đó là món quà bằng thời gian, người đi thường nhớ lâu hơn món đồ.
Gợi ý theo hoàn cảnh người chuyển đi
Bảng dưới gom các tình huống hay gặp. Các tầng mang tính tương đối: tầng nhẹ quanh vài buổi cà phê, tầng vừa quanh một bữa ăn ngoài cho cả nhóm nhỏ, tầng chu đáo là tầng tốn công hơn tốn tiền.
| Hoàn cảnh | Món nên ưu tiên | Món nên bỏ qua |
|---|---|---|
| Đi một mình, ở nhà thuê | Nồi điện nhỏ, hộp cơm, đèn ngủ, đồ giặt phơi gọn | Đồ trang trí lớn, đồ dễ vỡ |
| Đưa cả gia đình theo | Món cho cả nhà dùng, đặc sản quê, đồ chơi nhỏ an toàn cho con họ | Đồ bếp cồng kềnh nhà họ đã có |
| Biệt phái ngắn hạn | Vali xách tay, túi đồ cá nhân, ổ cắm kéo dài | Đồ nội thất, cây cảnh |
| Chuyển hẳn nhiều năm | Sổ địa chỉ nơi mới, ảnh nhóm, món giữ kỷ niệm | Món chỉ hợp khí hậu nơi cũ |
| Đi máy bay | Món nhẹ, không chất lỏng, không pin rời | Chai lọ lớn, dao kéo trong hành lý xách tay |
Nếu người đó chuyển tới vùng khí hậu khác hẳn, chẳng hạn từ Cần Thơ ra Lào Cai, món đồ giữ ấm nhẹ như khăn quàng, tất dày, găng tay là gợi ý thực tế mà người miền Nam đi lần đầu hay quên chuẩn bị.
Lệch ý tưởng theo nơi đến: khí hậu, nhịp sống, khoảng cách về nhà
Cùng là chuyển công tác, nhưng đi từ đồng bằng lên vùng núi khác hẳn đi từ thành phố lớn về một thị xã ven biển. Người lên vùng cao như Lai Châu, Điện Biên hay Lâm Đồng sẽ cần đồ giữ ấm, chăn mỏng nhưng ấm, ấm đun nước, vì mùa lạnh ở đó đến sớm và kéo dài. Người về vùng biển miền Trung lại cần đồ chống nắng, mũ rộng vành, áo khoác mỏng chống gió, túi chống nước cho điện thoại.
Nhịp sống nơi đến cũng đổi món quà. Ở thành phố lớn, đồ ăn mua ngoài dễ, người đi ít cần đồ nấu nướng. Ở huyện xa hoặc khu công nghiệp, quán xá thưa và đóng cửa sớm, một chiếc nồi điện nhỏ hay bộ hộp đựng đồ ăn khô bỗng thành món cứu đói những tối làm muộn. Nếu nơi đến ít hiệu sách, vài cuốn sách người đó đang muốn đọc cũng là quà hợp cảnh.
Khoảng cách về nhà quyết định bao lâu họ mới gặp lại gia đình. Người cách nhà vài giờ xe thì cuối tuần còn về được; người cách nhà cả nghìn cây số có khi vài tháng mới về một lần. Với người thứ hai, món quà nhắc tới nhà như tấm ảnh, gói đồ ăn quen vị, hay một buổi gọi video định kỳ của nhóm cũ có ý nghĩa hơn hẳn đồ dùng đắt tiền.
Món nên tránh với người sắp đi xa
Nhiều món đẹp ở văn phòng lại thành gánh nặng khi người nhận phải mang qua mấy trăm cây số. Những món hay gây khó:
- Cây cảnh trong chậu đất: khó mang lên xe khách, máy bay, dễ chết trong mấy ngày chuyển nhà.
- Đồ thuỷ tinh, gốm sứ lớn, tranh có khung kính.
- Thực phẩm tươi, đồ ăn có mùi mạnh hoặc cần giữ lạnh, trừ khi họ đi ô tô riêng và đi thẳng.
- Đồ uống có cồn trong chai thuỷ tinh: vừa nặng vừa vướng quy định hành lý, lại không hợp người không uống.
- Món quá to, phải gửi chuyển phát mà người tặng không lo phí gửi.
- Quà có giá trị lớn trong môi trường cơ quan nhà nước, vì dễ gây hiểu lầm ngay cả khi chỉ là tình cảm đồng nghiệp.
Một cách nghĩ đơn giản: nếu món quà không bỏ vừa vali hoặc cốp xe thì hoặc bạn lo luôn việc gửi tới tận nơi, hoặc chọn món khác.
Gửi quà sau khi người đó đã ổn định
Không phải món nào cũng cần trao trong buổi chia tay. Với người chuyển xa, nhiều nhóm chọn cách tặng hai đợt: một món nhỏ mang theo ngay ngày đi, và một món lớn hơn gửi tới địa chỉ mới sau khi họ đã ổn định chỗ ở. Cách này tránh được chuyện người đi phải xách thêm đồ, và món thứ hai đến đúng lúc họ bắt đầu thấy nhớ nhóm cũ.
Khi gửi, hỏi trước địa chỉ nhận chắc chắn, nhất là khi họ còn ở tạm nhà khách cơ quan. Đồ dễ vỡ nên đóng thêm lớp chống sốc, đồ ăn chọn loại khô để được lâu. Người đầu mối chụp lại biên nhận gửi hàng để báo nhóm, tránh tình trạng ai cũng tưởng người khác đã gửi.
Nếu sau vài tháng có dịp vào công tác ở tỉnh người đó đang làm, mang theo một món nhỏ của cả nhóm và hẹn họ một bữa. Với người sống xa, được đồng nghiệp cũ tìm tới tận nơi là điều đáng nhớ hơn mọi món quà mua sẵn.
Câu hỏi thường gặp
Đồng nghiệp chuyển công tác nên tặng quà trước hay sau khi đi?
Phổ biến nhất là tặng trong buổi chia tay trước ngày đi. Tuy vậy, món lớn hoặc món cho nhà mới nên gửi sau khi họ đã có chỗ ở ổn định, để họ khỏi phải mang theo trên đường.
Đồng nghiệp đi máy bay thì nên tránh những món gì?
Tránh chất lỏng dung tích lớn, dao kéo trong hành lý xách tay, pin rời, đồ dễ vỡ và món cồng kềnh. Quy định hành lý thay đổi theo hãng và theo thời điểm, nên chọn món nhẹ, khô, gọn cho chắc.
Quà cho đồng nghiệp ở cơ quan nhà nước chuyển công tác có cần lưu ý gì?
Quà giữa đồng nghiệp nên nhỏ, mang tính tình cảm, không có giá trị lớn và không gắn với công việc người đó đang phụ trách. Đó là tinh thần của pháp luật phòng, chống tham nhũng; khi băn khoăn thì chọn món thật đơn giản.
Có nên tặng đặc sản quê mình cho người chuyển đi?
Rất nên nếu chọn món để được lâu, đóng gói kín và không có mùi mạnh. Đặc sản nơi làm việc cũ là cách nhắc kỷ niệm tự nhiên. Hỏi trước người đó có dị ứng hay đang kiêng món gì không.
Cả phòng góp quà cho người chuyển công tác thế nào cho gọn?
Cử một người đầu mối, đưa ra hai, ba phương án theo tầng, chốt trong một ngày. Mức góp tự nguyện, có mức gợi ý. Nên ưu tiên món dùng được ở nơi mới, cộng thêm một tấm thiệp có chữ ký cả phòng.
Người chuyển đi cả gia đình thì tặng gì khác người đi một mình?
Người đi cả nhà đã có sẵn nhiều đồ dùng, nên quà nghiêng về món cho cả nhà dùng chung, đặc sản, hoặc đồ chơi nhỏ an toàn cho con họ. Người đi một mình cần đồ nấu nướng, đồ ngủ, đồ giặt phơi gọn hơn.