Người quản lý đã ngoài năm mươi, có khi gần tuổi nghỉ hưu, thường đã nhận đủ loại quà trong mấy chục năm đi làm: chè, rượu, bánh kẹo, lịch Tết, đồ lưu niệm của các hội nghị. Với họ, một món quà nữa cùng kiểu không để lại ấn tượng gì. Điều họ để ý là sự trân trọng ẩn trong cách chọn, và món đó có dùng được trong nếp sinh hoạt đã ổn định của họ hay không.
Bài này chia ý tưởng quà cho sếp lớn tuổi thành ba tầng nhẹ, vừa, chu đáo, xoay quanh ba trục: dễ dùng với người lớn tuổi, có chỗ trong nếp nhà, và nói lên được sự gắn bó lâu năm. Các tình huống minh hoạ là ví dụ giả định.
Ba điều làm nên món quà hợp người lớn tuổi
Dễ dùng, không đòi học cách dùng. Thiết bị có nhiều nút, ứng dụng phải cài trên điện thoại, đồ cần lắp ráp đều là gánh nặng. Món quà hợp là món mở hộp ra dùng được ngay: một chiếc chăn mỏng, một bộ chén, một đôi dép êm. Nếu tặng đồ điện, chọn loại một nút bấm, chữ trên thân máy to và rõ.
Có chỗ trong nếp sinh hoạt sẵn có. Người lớn tuổi thường đã có thói quen cố định: uống trà buổi sáng, đi bộ buổi chiều, chăm cây cuối tuần, trông cháu. Món quà ăn khớp với một thói quen có sẵn sẽ được dùng mỗi ngày; món tạo ra thói quen mới thường bị cất đi.
Nói được sự gắn bó. Với người đã làm nhiều năm, điều đáng giá là lời ghi nhận. Món quà kèm một tấm thiệp viết cụ thể những lần sếp đã giúp đỡ, đã dạy việc, thường được giữ lâu hơn món đắt tiền. Đây là điểm khác lớn nhất so với quà cho sếp trẻ.
Chừng mực. Người lớn tuổi, nhất là ở cơ quan nhà nước, thường rất cẩn trọng với quà cáp. Món quà càng giản dị, càng mang tính tình cảm, họ càng nhận thoải mái.
Tầng nhẹ: món quen thuộc nhưng chọn kỹ
Tầng nhẹ hợp với quà Tết cá nhân, quà mang về sau chuyến đi, hoặc lời cảm ơn nhỏ sau một việc sếp giúp đỡ. Món quen thuộc vẫn dùng được, miễn là chọn kỹ hơn mức thông thường.
- Trà ngon từ vùng trồng quen như chè Thái Nguyên, chè Tân Cương hay trà sen, đóng gói kín, loại sếp hay uống nếu bạn biết.
- Đặc sản quê bạn dễ ăn với người lớn tuổi: mứt ít đường, bánh mềm, hạt sen, tránh đồ quá cứng, quá mặn.
- Một chậu lan nhỏ hoặc cây cảnh mini nếu sếp có thú chăm cây, kèm vài dòng cách tưới.
- Khăn quàng cổ len mỏng hoặc khăn lụa màu trầm, cho người hay ra vào phòng điều hoà.
- Hộp đựng kính có lót mềm hoặc dây đeo kính, món nhỏ mà người dùng kính lão nào cũng cần.
Với đồ ăn uống, nên tránh đồ quá ngọt, quá mặn, nhiều dầu mỡ, vì nhiều người lớn tuổi đang theo chế độ ăn riêng. Nếu biết sếp đang kiêng một loại nào đó, đổi hẳn sang món không ăn được như khăn, cây cảnh, đồ dùng.
Đặc sản quê bạn có một lợi thế với người lớn tuổi: nó mở ra câu chuyện. Sếp có thể hỏi về quê bạn, kể về lần từng đi qua vùng đó, và món quà nhỏ trở thành một buổi trò chuyện mà người lớn tuổi thường rất quý.
Tầng vừa: món cho nếp sinh hoạt ở nhà
Tầng vừa hợp với quà chung của phòng nhân dịp sinh nhật, Tết hay tròn nhiều năm công tác. Với người lớn tuổi, món phục vụ đời sống ở nhà thường có ích hơn món cho văn phòng.
| Nếp sinh hoạt | Ý tưởng tầng vừa | Vì sao hợp |
|---|---|---|
| Uống trà mỗi sáng | Bộ ấm chén gốm men trơn, khay gỗ, hũ đựng trà kín | Dùng mỗi ngày, mời khách được |
| Đi bộ buổi sáng hoặc chiều | Giày đi bộ đế êm, áo khoác mỏng gió nhẹ | Hỏi cỡ qua người nhà nếu tặng giày |
| Chăm cây, làm vườn | Bộ dụng cụ làm vườn cán gỗ, găng tay, bình tưới | Đúng thú vui, không cần giải thích |
| Trông cháu | Ghế xếp nhẹ ngồi chơi với cháu, bộ sách tranh cho cháu | Quà vòng qua gia đình, ông bà rất quý |
| Đọc báo, đọc sách | Đèn đọc có ánh sáng dịu, kính lúp cầm tay có đèn | Giảm mỏi mắt khi đọc chữ nhỏ |
Với giày, quần áo hay đồ phải đúng cỡ, có thể nhờ người nhà sếp chọn giúp hoặc kèm phiếu đổi hàng. Người lớn tuổi thường ngại đi đổi, nên món sai cỡ dễ bị bỏ không.
Một điểm nữa cần nhớ là chất lượng hơn số lượng. Một bộ ấm chén đủ bốn chiếc men đẹp, cầm chắc tay, có giá trị hơn bộ mười hai chiếc men mỏng. Người lớn tuổi từng dùng nhiều đồ tốt nên phân biệt rất nhanh món làm kỹ và món làm vội.
Tầng chu đáo: kỷ niệm của cả một quãng đường
Tầng chu đáo hợp với dịp tròn nhiều năm công tác, sinh nhật tuổi chẵn, hay khi sếp nhận một danh hiệu lớn. Món quà ở tầng này nên tổng kết được quãng đường sếp đã đi cùng tập thể, chứ không chỉ là một đồ vật đắt hơn.
Ví dụ giả định: chú Sơn, phó giám đốc một nhà máy ở Thái Nguyên, tròn ba mươi năm làm việc. Phòng kỹ thuật lục lại ảnh cũ trong kho lưu trữ, có cả ảnh chú lúc mới vào làm, ghép thành một cuốn album đóng bìa vải. Mỗi trang là một giai đoạn, có vài dòng của những người từng làm cùng. Chú mang về cho cả nhà xem, cháu chú lần đầu biết ông từng làm những việc gì.
Một hướng khác là bức tranh hoặc ảnh chụp chính nơi sếp gắn bó: cổng nhà máy, toà nhà cơ quan, công trình đầu tiên sếp phụ trách, đóng khung gỗ đơn giản. Món này hợp treo ở nhà, nhắc về công việc theo cách tự hào chứ không nặng nề.
Hướng thứ ba là quà cho cả hai vợ chồng sếp: một chuyến nghỉ ngắn cuối tuần ở nơi gần, một bữa ăn ở quán ngon, sắp xếp thời gian linh hoạt. Với người đã dành nhiều năm cho công việc, một món quà cho gia đình thường được trân trọng hơn món cho chính họ.
Theo hoàn cảnh sống: ở phố, ở quê, sống cùng con cháu
Sếp sống ở chung cư trong thành phố. Không gian nhà gọn, ít chỗ bày biện. Ưu tiên món dùng hết hoặc món nhỏ: trà, khăn, bộ chén ít chiếc, chậu cây đặt ban công. Tránh cây cảnh lớn, bình gốm cao, tranh khổ to vì khó tìm chỗ đặt trong căn hộ.
Sếp có nhà ở quê, hay về thăm vào cuối tuần. Món phục vụ những chuyến về quê thường được quý: túi xách du lịch nhẹ có bánh xe, bình giữ nhiệt cỡ lớn, áo mưa bộ tốt nếu sếp đi xe máy đoạn ngắn. Quà cho vườn ở quê như dụng cụ làm vườn, hạt giống rau theo mùa cũng hợp với người thích trồng trọt khi về hưu.
Sếp sống cùng con cháu nhiều thế hệ. Nhà đông người thì quà dùng chung cả nhà luôn hợp: giỏ trái cây theo mùa, bộ bát đĩa gốm, hộp bánh mềm cho người già lẫn trẻ nhỏ. Một món nhỏ riêng cho cháu nội, cháu ngoại của sếp đúng tuổi cũng là cách khéo để thể hiện sự quan tâm mà không quá riêng tư.
Sếp sống một mình hoặc chỉ hai vợ chồng. Những món tạo sự ấm cúng và tiện lợi có ý nghĩa hơn: một chiếc chăn mỏng mềm, đèn ngủ ánh vàng dịu, một ấm siêu tốc loại đơn giản tự ngắt. Có thể kèm lời hẹn nhóm sẽ ghé thăm vào dịp Tết, thứ quà không tốn tiền nhưng được chờ đợi.
Lưu ý về sức khoẻ và những món nên tránh
Người lớn tuổi có nhiều điều cần cẩn trọng hơn. Danh sách dưới đây giúp bạn tránh những món thiện ý nhưng gây khó xử.
- Thuốc bổ, thực phẩm chức năng, đồ "bồi bổ sức khoẻ": không ai muốn quà nhắc tới tuổi tác hay bệnh tật, và người đang dùng thuốc phải hỏi bác sĩ trước khi dùng thêm bất cứ thứ gì.
- Máy đo huyết áp, máy massage, ghế massage: dù hữu ích, chúng gợi đến bệnh, và sếp có thể đã có hoặc đã được con cái mua cho.
- Rượu mạnh, rượu ngâm: nhiều người lớn tuổi đã bỏ hoặc hạn chế rượu theo lời khuyên của bác sĩ.
- Đồ trang trí cồng kềnh: nhà người lớn tuổi thường đã đầy kỷ vật, thêm món to là thêm việc dọn.
- Món gây hiểu nhầm về tuổi nghỉ hưu: nếu sếp chưa có ý định nghỉ, tránh những món kiểu "an hưởng tuổi già".
Theo nếp nhiều nhà, người lớn tuổi có thể ngại nhận đồng hồ, giày dép làm quà vì những cách hiểu riêng. Nếu không chắc, hỏi khéo người nhà sếp hoặc chọn món khác.
Góp quà chung cho sếp lớn tuổi
Quà cho sếp lớn tuổi thường do cả phòng, có khi cả cơ quan góp. Làm theo trình tự dưới giúp mọi người thoải mái và món quà đúng ý.
- Chọn người lo là người làm việc lâu năm nhất với sếp, để nắm được nếp nhà và sở thích.
- Hỏi khéo người nhà sếp về những thứ đã có, tránh tặng trùng món con cái vừa mua.
- Đề xuất hai ba ý tưởng cùng tầng, ưu tiên món dùng ở nhà và món có giá trị kỷ niệm.
- Mức góp gợi ý vừa sức người trẻ nhất phòng, nói rõ góp tuỳ tâm.
- Chuẩn bị thiệp lớn hoặc sổ lưu niệm cho mọi người viết, nhất là những người từng được sếp dạy việc.
- Trao trong một buổi gặp mặt ấm cúng của phòng, một người đại diện nói ngắn gọn.
Nếu sếp làm ở cơ quan nhà nước, quà chung nên giữ tính tình cảm, tầng nhẹ hoặc vừa, và không trao vào lúc sếp đang giải quyết việc liên quan tới người góp quà. Pháp luật về phòng, chống tham nhũng có quy định riêng về việc nhận quà của người có chức vụ, nên chừng mực là cách giữ cho cả sếp lẫn tập thể.
Câu hỏi thường gặp
Sếp lớn tuổi đã có mọi thứ thì nên tặng gì?
Với người đã đủ đồ dùng, quà kỷ niệm và quà cho gia đình là hai hướng hiệu quả nhất. Album ảnh những năm làm việc, bức ảnh nơi sếp gắn bó, hoặc món nhỏ cho cháu của sếp thường chạm tới cảm xúc hơn một món đồ dùng nữa.
Có nên tặng đồ công nghệ cho sếp lớn tuổi không?
Chỉ nên tặng nếu sếp đã quen dùng và món đó thật đơn giản, như chiếc loa nhỏ một nút bấm hay đèn đọc sách. Tránh thiết bị phải cài đặt, kết nối điện thoại hay cập nhật thường xuyên, vì người lớn tuổi có thể phải nhờ con cháu mỗi lần dùng.
Quà Tết cho sếp lớn tuổi nên ở tầng nào?
Quà Tết cá nhân thường ở tầng nhẹ, như hộp trà, đặc sản quê, chậu lan nhỏ. Nếu phòng có lệ góp chung thì có thể lên tầng vừa với món cho nếp sinh hoạt ở nhà. Giữ chừng mực, nhất là khi sếp làm việc ở cơ quan có quy chế chặt về quà tặng.
Sếp lớn tuổi có bệnh mãn tính thì chọn đồ ăn thế nào?
Tốt nhất là tránh hẳn đồ ăn và chọn món dùng được như khăn, cây cảnh, đồ trong nhà. Nếu vẫn muốn tặng đồ ăn, hỏi người nhà sếp trước về chế độ ăn hiện tại, vì người có bệnh thường được bác sĩ dặn kiêng những món rất cụ thể.
Tặng quà cho cả vợ hoặc chồng của sếp có ổn không?
Ổn và thường được quý, miễn món quà mang tính gia đình và không quá giá trị. Giỏ trái cây cho cả nhà, món nhỏ cho cháu, một bữa ăn cho hai vợ chồng là những hướng nhẹ nhàng. Tránh quà riêng tư cho người thân của sếp mà bạn chưa từng gặp.
Sếp lớn tuổi sắp nghỉ hưu thì có cần tặng khác không?
Dịp nghỉ hưu nên hướng về cuộc sống sắp tới: món cho thú vui như làm vườn, đọc sách, đi bộ, hoặc kỷ niệm cả quãng đường làm việc. Cách tổ chức buổi chia tay và lời phát biểu là chuyện riêng; ở đây chỉ nói về món quà, nên ưu tiên ý nghĩa hơn giá trị.